Drugs en werk prioriteit voor EU-voorzitter Ierland

DUBLIN, 2 JULI.Met een feest in Dublins levendige wijk Temple Bar begint Ierland deze week zijn voorzitterschap van de Europese Unie. Na vier grote lidstaten neemt een kleiner land voor een half jaar het roer over.

Dat hoeft zeker geen verslechtering te betekenen. De afgelopen voorzitterschappen waren niet sterk, onder andere als gevolg van nationale verkiezingen.

Bovendien heeft Ierland al bewezen dat het de Unie efficiënt kan leiden. Ieren behoren ook tot de meest enthousiaste Europeanen - en ze zijn zelf de eersten om toe te geven dat ze financieel aanzienlijk geprofiteerd hebben van Brussel.

Toppriorteiten van het Iers voorzitterschap zijn de strijd tegen werkloosheid en tegen drugs. De aanpak ervan moet de burger voor de EU winnen, aldus premier John Bruton in een gesprek met journalisten. “De Europese burgers moeten zien wat de Unie voor hen doet.”

Werkloosheid en drugs zijn bovendien problemen waarmee Ierland zelf kampt. Hoewel het Ierse werkloosheidscijfer de laatste jaren flink daalde, ligt het met 12,4 procent nog ruim boven het Europese gemiddelde. Ook drugs vormen een bijzonder probleem voor Ierland, dat fungeert als doorvoerhaven naar de rest van Europa. Vorige week nog werd in Dublin een journalist doodgeschoten, wellicht omdat ze op het punt stond onthullingen te publiceren over een drugsbaron.

Om de drugshandel aan te pakken wil premier Bruton onder andere harmonisering “naar boven” van de straffen op drugshandel “zodat er geen land is waar drugshandel relatief aantrekkelijk is”. Nederland zal zich moeten schrapzetten voor de zoveelste aanval op zijn relatief liberale drugsbeleid.

Hoewel Bruton benadrukt dat hij zal voorstellen wetgeving te harmoniseren op het gebied van drugshandel en niet voor drugsgebruik, zal de Franse president Chirac het onderwerp ongetwijfeld aangrijpen om te pleiten voor algemene harmonisering, zoals hij dat onlangs op de Europese top in Florence nog deed.

Op het gebied van werkloosheid pleit Ierland voor een apart hoofdstuk in het verdrag van de Europese Unie, dat momenteel wordt herzien tijdens de Intergouvernementele Conferentie (IGC). Andere landen, waaronder Nederland, staan hier huiverig tegenover. Ze vrezen dat een apart hoofdstuk betekent dat bevoegdheden worden overgedragen naar Brussel. Volgens Bruton is die vrees ongegrond.

“Het gaat er niet om verantwoordelijkheid over te dragen”, aldus de premier, “maar om een gemeenschappelijk doel te erkennen: het creëren van banen.” Hij geeft toe dat een intentieverklaring geen banen schept, maar noemt zo'n verklaring toch belangrijk voor de acceptatie van het nieuwe unieverdrag.

Een derde prioriteit van Ierland is de voorbereiding van de economische en monetaire unie (EMU), die begin 1998 van start moet gaan. Onder Iers voorzitterschap moet een akkoord worden bereikt over de toekomstige relatie tussen landen die meedoen aan de EMU ('ins') en zij die niet kunnen of willen ('outs'). Ook zal er een eerste indicatie komen welke landen zelf denken toe te treden, als later dit jaar de ontwerpbegrotingen voor 1997 bekend worden. Ierland zelf zit goed, wat de toetredingscriteria voor de muntunie betreft. Het is samen met Luxemburg het enige land dat de afgelopen jaren al voldoet aan die criteria.

Toch kan Ierland in een lastig parket komen als zijn grootste handelspartner, Groot-Brittannië, niet toetreedt tot de muntunie. De gouverneur van de Ierse bank, Maurice O'Connell, verzekert dat Ierland meedoet - met of zonder zijn buurland. “Onze afhankelijkheid neemt af. Tegenwoordig zijn we voor eenderde van onze handel afhankelijk van Groot-Brittannië, toen we in 1973 toetraden tot de EG was dat tweederde.” Maar toetreden zonder Groot-Brittannië zal niet zonder problemen zijn, erkent O'Connell. Hij wijst op het risico dat het Britse pond devalueert. Maar de nadelen van niet meedoen, zoals het gevaar van hogere rentevoeten, zijn volgens de gouverneur groter dan de nadelen van toetreden. “Als we niet in de EMU gaan, zijn we minder aantrekkelijk voor buitenlandse investeringen.”

Een vierde erfenis die Ierland overneemt van Italië is de voorbereiding van de intergouvernementele conferentie. In Florence is afgesproken vaart te zetten achter de onderhandelingen, om op de top in december te Dublin te komen met een eerste ontwerpverdrag. Ierland heeft een intensief vergaderschema opgesteld. Komend weekeinde ontmoeten de vertegenwoordigers van de ministers van buitenlandse zaken elkaar in Cork. Vervolgens zullen ze elkaar bijna wekelijks twee dagen ontmoeten. Half oktober wordt in Dublin een speciale topontmoeting georganiseerd, waar de IGC bovenaan de agenda staat.

Grootste struikelblok in de IGC-onderhandelingen vormt de positie van Groot-Brittannië, dat gekant is tegen machtsuitbreiding van Brussel en vasthoudt aan zijn vetorecht. De relatie tussen Londen en de overige veertien is er de afgelopen maanden niet beter op geworden door de gekke-koeiencrisis. Ierland hoopt een bemiddelende rol te spelen tussen zijn buurland en het continent, aldus premier Bruton. “We hopen dat we de intellectuele kloof kunnen overbruggen tussen Groot-Brittannië en de rest. Vooral op de top in oktober zouden we kunnen komen tot beter begrip.” Bruton voorspelt verschillende crises in de IGC-onderhandelingen, maar benadrukt dat een breuk in niemands belang is. “We moeten kijken naar wat ons bindt, niet naar wat scheidt.”