Cruijff & co

Toen die man van het geïllustreerde weekblad mij belde en vroeg of ik een lijstje wilde vervaardigen met daarop de tien beste Nederlandse voetballers aller tijden, zei ik onmiddellijk dat ik dat best wilde doen. Mijn luie kant houdt van vrijblijvende opdrachten en dit was er zo een. Hier is het lijstje:

Johan Cruijff

Faas Wilkes

Abe Lenstra

Ronald Koeman

Marco van Basten

Ruud Gullit

Willem van Hanegem

Frank Rijkaard

Bep Bakhuys

Kick Smit

“Kick Smit?”, vroeg de man van het weekblad. “Wie mag dat dan wel zijn?” Ik vond al eerder dat hij zo'n jonge stem had en legde dus geduldig uit hoe Smit zijn tijd ver vooruit was; hoe hij officieel linksbinnen placht te spelen, maar over het hele veld zwierf; een geweldige sjouwer, technisch begaafd en hij scoorde bovendien gemakkelijk. Eigenlijk had hij op dat aanbod van Arsenal moeten ingaan en voor geld in Londen moeten gaan spelen. Maar Karel Lotsy raadde het de Haarlemmer sterk af en die bleef toen braaf in Nederland.

De man van het weekblad had wel eens horen zeggen, dat Bakhuys even goed was geweest als Van Basten. Was dat waar? Met die vraag zat ik een ogenblik in de knoop. Beiden vond ik destijds geweldig: Bakhuys in de jaren dertig en ook nog in 1946, toen we beiden in een open vrachtauto in Luxemburg naar het stadion reden om mee te maken hoe Oranje met 6-2 van Luxemburg ging winnen: de eerste na-oorlogse interland. En Van Basten was geweldig in 1988 en aanpalende jaren. Er ligt een halve eeuw tussen die beiden en als Bakhuys twee seconden kreeg eer hij werd aangepakt, dan had Marco nauwelijks een halve seconde.

Vergelijken is derhalve onmogelijk en is bij voorbaat op drijfzand gebouwd. U kunt een ander lijstje maken dan ik, al zult u diverse spelers overnemen. Maar wie bewijst dat de held uit de twintiger jaren (Bok de Korver) minder was dan bijvoorbeeld Frank Rijkaard? Het moet wel haast zo zijn, want voetbal stelde in de jaren twintig nog niet zo heel veel voor, maar te bewijzen valt er weinig. Zoals Abe Lenstra voetbalde zou het nu rond de top niet meer kunnen. En Wilkes zou ook defensief het een en ander hebben moeten doen, waarvan hij in zijn tijd was vrijgesteld. Maar wie toont aan, dat deze begaafde voetballers dat niet hadden kunnen bijleren? Zij konden met hun spel in hun tijd uitblinken. Beter hoefden ze niet zijn. Maar het is best mogelijk, dat ze uit hun pure aanleg niet het maximale hebben gehaald. Zij speelden zo goed als nodig was om een crack te zijn in hun tijd.

De keuze wie je neemt en wie je weglaat, is bij voorbaat dubieus: eerst stond Ruud Krol op mijn lijst. Naderhand heb ik hem doorgestreept en voor Rijkaard gekozen. Er blijft een element van willekeur aanwezig. Wie weet zou ik over twee jaar van nu Ronald Koeman vervangen door Winston Bogarde - maar nu nog even niet.