Steun VS Riad niet ter discussie

De onderste steen zal worden omgekeerd om de daders van de bomaanslag bij het militaire complex in Khobar in Saoedi-Arabië te straffen. Dat was de reactie van de Amerikaanse president Clinton en zijn minister van Buitenlandse Zaken, Christopher, op de aanslag waarbij gisteren voor zover nu bekend 18 Amerikanen om het leven zijn gekomen en zeventig anderen zwaar werden gewond.

Clinton kondigde aan een team rechercheurs van de federale inlichtingendienst FBI naar Khobar te sturen om de aanslag te onderzoeken. Christopher zei dat de daders “opgejaagd” zullen worden tot ze gevonden worden.

Met hun reactie willen de Amerikaanse bewindslieden bij voorbaat een negatieve reactie van de bevolking te voorkomen. In het verleden immers heeft de Amerikaanse publieke opinie enkele keren na gruweldaden tegen landgenoten in het buitenland de Amerikaanse militaire aanwezigheid daar ter discussie gesteld. Zo leidde een zelfmoordaanslag in oktober 1983 tegen de multinationale vredesmacht in Libanon, waarbij 241 Amerikaanse mariniers om het leven kwamen, ertoe dat de Verenigde Staten hun manschappen uit het land terugtrokken. In 1993 besloten de Amerikanen om hun interventie in Somalië te beëindigen toen de publieke opinie, die eerst op interventie in het door burgeroorlog verscheurde land had aangedrongen, op televisie de beelden zagen van gedode landgenoten wier ontzielde lichamen door juichende Somaliërs door de straten werden gesleurd.

Witte-Huis-woordvoerder Mike McCurry heeft inmiddels al een poging ondernomen om een dergelijke reactie bij voorbaat te voorkomen. Het Midden-Oosten is nu eenmaal een moeilijk gebied waar altijd een verhoogd risico op terroristische aanslagen bestaat, aldus McCurry. Maar “het is een fundamenteel principe van onze buitenlandse politiek dat onze aanwezigheid in dit gedeelte van de wereld ertoe bijdraagt conflicten en spanningen die daar bestaan, te verminderen.”

Dat Washington zijn militaire aanwezigheid in Saoedi-Arabië, die door de radicalere moslims in dat land als een 'bezetting' wordt gezien, ter discussie zal stellen, is zeer onwaarschijnlijk. Het strategische belang van het koninkrijk is daarvoor simpelweg te groot. In Saoedi-Arabië, grootleverancier van olie, wonen en werken naar schatting 35.000 Amerikanen. Het koninkrijk is een trouwe bondgenoot van de Verenigde Staten in de regio tegen Washington onwelgevallige buurlanden als Irak en Iran. Bovendien is Riad een van de grootste afnemers van de Amerikaanse wapens in de regio. Vooralsnog is het niet geheel duidelijk wie verantwoordelijk is voor de bomaanslag, hetgeen het voor de Amerikanen uiterst moeilijk zal maken om de daders “op te jagen”. Vorige maand werden in Saoedi-Arabië vier mensen onthoofd die hadden bekend verantwoordelijk te zijn voor een eerdere bomaanslag, in november, op een kazerne van de Saoedische Nationale Garde. Ook bij die aanslag kwamen Amerikaanse militairen om het leven. De vier gaven in hun bekentenis aan niet tot een duidelijk gedefinieerde organisatie te behoren hoewel ze wel aangaven geïnspireerd te zijn door moslim-extremisten in Egypte en Algerije. Na de onthoofding van de vier kreeg de Amerikaanse ambassade in Riad dreigbrieven waarin een vergelding voor de dood van de vier in het vooruitzicht werd gesteld.

Het is niet uitgesloten dat de banden tussen Riad en Washington door de aanslag zelfs steviger worden. De aanslag bij Khobar is immers, juist als die in november, evenzeer gericht tegen het Saoedische politieke bestel als tegen de Amerikaanse militaire aanwezigheid. De tijden van ongebreidelde economische groei en rijkdom in Saoedi-Arabië lijken voorbij. Voor een steeds groter aantal - veelal goed opgeleide - Saoediërs is het steeds moeilijker om een baan te vinden. Daarnaast zet de corruptie van de heersende elite in het land bij niet-gepriviligieerden steeds meer kwaad bloed.

Geen wonder dat de Saoedische ambassadeur in Londen vanmorgen in een eerste reactie op de aanslag onderstreepte dat de “stabiliteit van Saoedi-Arabië op geen enkele manier wordt bedreigd”. Geen enkel land ter wereld is immuun voor het terrorisme, aldus de ambassadeur, maar Riad blijft trouw aan zijn politiek van gematigdheid. Alles wijst er op dat Washington zijn bondgenoot daarbij zal blijven steunen.