Danielle

DANIELLE MITTERRAND: En toutes libertés

351 blz., Editions Ramsay, ƒ53,-

Ook na het verscheiden van de socialistische president blijven boeken over Françcois Mitterrand een goudmijn voor Franse uitgevers. Historici, polemisten en zelfs romanschrijvers storten zich op het onderwerp, en het publiek koopt het allemaal met graagte. Wat veroorzaakt deze fascinatie voor een staatsman, wiens lange presidentschap waarschijnlijk toch weinig blijvends zal opleveren?

Het meest plausibele antwoord is dat de Fransen Mitterrands leven veel interessanter vinden dan zijn oeuvre.

Mitterrand heeft de mystificatie in de politiek tot kunst verheven, en dat heeft hem de status van een klassieke romanfiguur opgeleverd. Of zij zijn nagedachtenis eren of verguizen, de Fransen blijven geboeid door de virtuositeit waarmee Mitterrand een leven lang ambivalente relaties met aanhangers en tegenstanders heeft onderhouden. Vooral in de veertien jaar van zijn presidentiële leven heeft Françcois Mitterrand zijn masker van Romeins keizer met grote zorg gecultiveerd, en dat spreekt de doorsnee Fransman klaarblijkelijk aan.

De hoogste oplage in de 'Mitterrandia'-lectuur bereikten tot nu toe de memoires, die Danielle Mitterrand over haar legitieme echtgenoot heeft geschreven. Het woord legitiem wordt hier met opzet gebruikt. Wie herinnert zich niet dat Françcois Mitterrand ter gelegenheid van zijn eigen begrafenis afgelopen januari het bestaan van een 'tweede gezin Mitterrand' aan het volk had onthuld? Ook hier had de ex-president het thema van de dubbelzinnigheid tot in de perfectie bespeeld.

En toutes libertés is al maanden een bestseller. In zijn genre is dit boek een uitzondering omdat de opbrengst ervan ten goede komt aan France-Libertés, een door de schrijfster opgerichte stichting die zich met de Derde Wereld-problemen bezighoudt. In dit geval dus geen geldmakerij op het presidentiële kadaver. In tegenstelling tot de situatie in Amerika, krijgt de First Lady in Frankrijk geen enkele institutionele rol toebedeeld. Tante Yvonne (de echtgenote van generaal De Gaulle) was het ideaalbeeld van de Franse presidentsvrouwe. Maar het 'sois belle et tais-toi' zit Danielle kennelijk niet in het bloed. Danielle Gouze (haar meisjesnaam) is haar hele leven een militante geweest. Door zich voor het lot van de misdeelden in de wereld in te zetten, heeft zij als presidentsvrouwe een eigen activiteit kunnen ontwikkelen.

In het Elysée-paleis heeft zij zich naar eigen zeggen verre gehouden van het hof en de onvermijdelijke intriges.

Haar militante reputatie heeft zij ruimschoots eer aangedaan door lak te hebben aan diplomatieke conventies en door publieke meningen te verkondigen die lang niet altijd strookten met die van het staatshoofd.

In haar politieke en maatschappelijke opvattingen was Danielle Mitterrand radicaler dan haar man. Tegelijk is En toutes libertés een lange getuigenis van loyaliteit tegenover het beleid van haar echtgenoot. Dat beperkt het belang van deze memoires.

Want zo gauw als de president het doelwit van scherpe kritiek in het land werd, slaat mevrouw Mitterrand een verongelijke toon aan. Zijn omstreden rol in Vichy in 1942-'43, zijn gebrek aan hervormingsdrang als president na een enthousiast begin, zijn omgang met vrienden van twijfelachtige reputatie, het wordt allemaal op een nogal kibbelige toon rechtgepraat. Haar memoires beslaan een periode van vijftig jaar huwelijk met een eeuwig afwezige echtgenoot. Zelfs op hun huwelijksdag sleept Mitterrand Danielle (in bruidsjurk) mee naar een politieke bijeenkomst. Zij geeft toe dat Françcois een geduchte verleider was. 'Als ik hem wilde houden, moest ik daarmee maar leren te leven', verduidelijkte zij onlangs in een interview. Danielle Mitterrand mag zich dan graag als een non-conformiste afschilderen, haar herinneringen zijn bloedserieus, zonder gevoel voor humor, opgeschreven. Die memoires zijn in samenwerking met een journalist tot stand gekomen, maar dat staat nergens in het boek vermeld.