Canada betaalt VS met gelijke munt terug

OTTAWA, 15 JUNI. Canadese ondernemingen die onder de AmerikaanseHelms-Burtonwet in de VS worden veroordeeld tot het betalen van schadevergoedingen voor het feit dat ze zaken doen in Cuba, krijgen een wettelijke mogelijkheid om voor de Canadese rechter een tegenvergoeding van hun Amerikaanse aanklagers te eisen.

Met een plan voor een dergelijke regeling, de “Buitenlandse ExterritorialeMaatregelen Wet”, wil de Canadese regering het voortouw nemen in de internationale oppositie tegen de omstreden Amerikaanse wet, die op 1augustus in werking treedt. Canadese ondernemers met belangen in zowel Cubaals de VS, zouden het volle bedrag aan schadevergoeding waartoe ze in de VSworden veroordeeld, plus juridische kosten, via de regeling kunnen terugvorderen van Amerikaanse bedrijven, voor zover deze actief zijn in Canada.

De Helms-Burtonwet maakt het Amerikaanse ondernemers van Cubaanse afkomst vanaf 1 november mogelijk in de VS bepaalde buitenlandse bedrijven te dagvaarden die naar hun oordeel in Cuba profijt trekken van hun voormalige bezittingen, geconfisqueerd door de Cubaanse leider Fidel Castro na decommunistische revolutie van 1959. Bijna zesduizend Amerikaanse burgers en bedrijven maken aanspraak op dergelijke bezittingen. Tevens kan onder de wet buitenlandse ondernemers en hun familieleden toegang tot de Verenigde Staten worden ontzegd. Het feit dat de wet gericht is op buitenlandse bedrijven die legaal zaken doen in Cuba, heeft tot felle protesten geleidvan belangrijke handelspartners van de Verenigde Staten, waaronder Canadaen Mexico, partners van de VS in het Noordamerikaans Vrijhandelsakkoord (Nafta).

Ottawa is van plan de tegenwet officieel aan te kondigen kort nadat president Clinton de eerste, jaarlijks op te stellen lijst bekend maakt met de namen van bedrijven die onder de wet vallen. Die bekendmaking wordt begin volgende week verwacht. De betrokken bedrijven moeten vervolgens hun activiteiten in Cuba staken of aanzienlijk beperken, willen ze aan het risico van Amerikaanse schadeclaims ontkomen.

De effectiviteit van een tegenwet, zoals Ottawa van plan is in te voeren, zal beperkt zijn, voorspellen Canadese waarnemers. Daniel Schwanen, handelsanalist in Toronto, wijst erop dat de regeling alleen uitkomst biedt als een Amerikaans bedrijf dat een schadevergoeding eist van een Canadese onderneming, ook actief is in Canada - net zoals de Helms-Burtonwetuitsluitend greep kan hebben op buitenlandse bedrijven die behalve in Cuba ook zaken doen in de VS.

“Tegen een Amerikaans bedrijf dat met succes een Canadese onderneming dagvaardt onder de Helms-Burtonwet, valt in Canada weinig te beginnen als het hier geen bezittingen heeft”, aldus Schwanen. Het is niet duidelijk hoeveel Cubaans-Amerikaanse ondernemers van plan zijn de Helms-Burtonwet in te zetten tegen Canadese bedrijven, en hoeveel van hen bezittingen hebben in Canada. “Ik betwijfel of het in Canada tot een groot aantal rechtszaken zal komen”, concludeert Schwanen. “Maar het feit dat de mogelijkheidgeboden wordt geeft een sterk signaal af.” Canada is de grootste handelspartner van de Verenigde Staten.

Canadese bedrijven in Cuba zijn onder meer actief in toerisme en mijnbouw. Zo exploiteert de Canadese multinational Sherritt mijnen in Cuba, die voorde revolutie toebehoorden aan een Cubaanse onderneming die nu in de Verenigde Staten is gevestigd. Naar verwachting zal Sherritt op de volgende week bekend te maken lijst van bedrijven voorkomen. De woordvoerder van de onderneming was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.

De Mexicaanse President Ernesto Zedillo, in Canada voor een vijfdaags staatsbezoek, zei te overwegen in Mexico een soortgelijke tegenhanger voorde Helms-Burtonwet te introduceren als Ottawa van plan is. Hij waarschuwde echter voor te hoog gespannen verwachtingen van zulke tegenwetten: “Ik kan Mexicaanse ondernemers geen regeling beloven die hen volledig onaantastbaar maakt voor Helms-Burton. Het enige wat we kunnen doen is hen een wettelijkmiddel geven om Helms-Burton te bestrijden.”

De Helms-Burtonwet, genoemd naar de Amerikaanse congresleden Jesse Helms en Dan Burton, werd in maart door het Amerikaanse congres geloodst nadat de Cubaanse luchtmacht twee Amerikaanse burgervliegtuigen neerschoten die naar haar zeggen het Cubaans luchtruim schonden. President Clinton kan voor 16 juli besluiten de mogelijkheid om buitenlandse bedrijven te dagvaarden op te schorten, maar dat wordt niet waarschijnlijk geacht gezien de naderende presidentsverkiezingen in de VS.