Russisch chagrijn in Britse haven

Rusland heeft van alle zestien EK-deelnemers in Engeland de minste steun van supporters. Er zijn er zo'n 1.200. In de haven van Liverpool ligt een sober cruiseschip waarop 95 Russische voetbalfans verblijven.

LIVERPOOL, 13 JUNI. Het Ms Astra ligt er vredig bij in het Alexandra Dock. Nergens blijkt dat het onooglijke stalen monster voetbalfans herbergt. Geen geschreeuw, geen vlaggen, geen spandoeken, in de entreehal hangt slechts een stuk papier waarop het programma staat en uitslagen tot nu toe zijn ingevuld. Dus ook: Italië-Rusland 2-1.

Wat een verschillen zijn er toch in de voetbalwereld. Als het gezelschap uit Nederlandse supporters zou hebben bestaan, was de boot waarschijnlijk al lang oranje geverfd. Russen zijn veel bedaarder. Een vlag mee naar het stadion kan nog wel, verder zijn ze wars van uiterlijk vertoon.

Dus is het op de Astra niet te zien dat het EK voetbal een feest is, zoals de organisatie steeds verkondigt. Het is moeilijk te zeggen wat somberder is, het havengebied van Liverpool, het interieur van het 31 jaar oude schip of de gezichten van de mensen aan boord. Ze hebben ook geen reden om vrolijk te zijn na de nederlaag van hun ploeg tegen Italië. Er heerst onvrede onder de voetbalfans die de langste weg hebben moeten afleggen om hun land te steunen.

Een oudere supporter maakt een wegwerpgebaar en vertelt in een mengelmoes van Engels en Duits dat er weinig klopte van het Russische elftal. Hij somt een aantal namen van spelers op plus de clubs waarvoor ze voetballen. Die zitten thuis, zegt hij. Waarom? Hij noemt de naam van de bondscoach en wijst op zijn voorhoofd. Mopperend loopt hij weg. Van afstand zwaait hij nog een keer. “Good luck, Holland.”

Een jongere Rus, Andrei Degtirenko, spreekt van een rammelende Russische defensie. De inwoner van Sint-Petersburg zag de wedstrijd dinsdag niet in het stadion. Hij was te laat en bekeek Italië-Rusland op televisie in een café, ergens op de weg van Londen naar Liverpool. Degtirenko zou gewoon met de boot uit Rusland zijn meegekomen, maar hij kreeg zijn visum niet op tijd. Daarom moest hij met het vliegtuig nakomen, een fikse extra uitgave.

Degtirenko begrijpt er niets van. Hij wilde in Engeland alleen maar anderhalve week voetbal kijken. Maar op het Britse consulaat in Moskou leek het wel of hij van plan was met de koningin te trouwen. Ze vroegen hem het hemd van het lijf. Hij moest niet alleen vertellen waar hij werkt, hoeveel hij verdient en hoe het met zijn familie is gesteld, er werden ook vragen over voetbal gesteld. Tegen welke landen Rusland in de EK-voorronde had gespeeld. En hoe de keeper van Rusland heet. En bij welke club hij speelt. En nog veel meer. Degtirenko had alle antwoorden goed. Hij kon door naar de volgende ronde. “Anders had ik mijn visum niet gekregen, denk ik.”

Hij moet wel een zeer grote voetbalfan zijn. Want hij moest twee keer voor een onderhoud van Sint-Petersburg naar het consulaat in Moskou. Elke keer acht uur heen en acht uur terug per trein. De derde keer kon hij eindelijk zijn visum ophalen en op het vliegtuig naar Londen stappen. Hij kan nu nog twee wedstrijden van zijn land live zien.

Andere Russen kregen helemaal geen toestemming. Zo zouden er ongeveer 250 supporters op de boot in de haven van Liverpool verblijven, maar het zijn er uiteindelijk slechts 95. Van de rest werd de visumaanvraag geweigerd. Een reden kreeg men niet te horen.

Degtirenko weet ook niet waarom het bij hem langer duurde dan bij degenen die bij het vertrek op 6 juni wel met de boot meekonden. “Misschien komt het omdat ik niet getrouwd ben en geen kinderen heb. Ik zou dus makkelijker hier kunnen blijven.” Hij lacht. “Maar als ik me in het westen zou willen vestigen, had ik een goedkopere reis genomen. Dan zou ik een driedaagse tour naar Helsinki of Kopenhagen hebben geboekt.”

De voetbaltrip met de Astra kost voor de goedkoopste slaapplaats iets meer dan 3.000 gulden. Inclusief vier maaltijden per dag en toegangsbewijzen voor de wedstrijden. Elke avond is er entertainment aan boord, maar dat beperkt zich tot de serene tonen van een orkest. Andere artiesten die waren gepland kregen ook geen visum.

Tatjana Popova, chef-purser op de boot, moet wennen aan het voetbalpubliek. Ze heeft, zegt ze, geen last van de supporters. “Ik had meer herrie en rommel verwacht.” Maar het is toch anders dan anders. Normaal verzorgt de Astra - Russische eigenaar, Oekraïense vlag - cruises langs havens in het noorden van Europa. “Er zijn nu voornamelijk mannen en weinig vrouwen. Dat geeft een andere sfeer.” Volgende week woensdag, na de laatste poulewedstrijd van Rusland, vertrekt het schip naar huis. Popova vindt het lang genoeg, zo is van haar gezicht af te lezen. “Ik ben toch wel een beetje een voetbalfan. Ik moet wel. Mijn zoon voetbalt ook.”

De Russische supporters hebben weinig hoop meer dat hun ploeg de volgende ronde zal bereiken. “Dan zullen we van Duitsland moeten winnen en dat is moeilijk”, weet Degtirenko. “Misschien kunnen de Tsjechen nog voor een verrassing tegen Italië zorgen. Dat zou ons goed uitkomen.” Maar hij zou toch geen geld en tijd meer hebben om langer in Engeland te blijven als Rusland toch nog verder komt. “Ik heb maar twee weken vakantie.”

Een man die het gesprek Degtirenko heeft gevolgd, wijst buiten op het dek op de trieste aanblik van het havengebied. “Zou je hiervoor naar het westen moeten vluchten? Dan ga je toch niet naar Liverpool?”

Er klinkt een schel geluid uit de luidsprekers. Lunchtijd. De tijdelijke bewoners van het Ms Astra schuifelen geruisloos naar de eetzaal. Wordt er eigenlijk wel een EK voetbal gespeeld?