Japan wil onafhankelijke centrale bank

TOKIO, 5 JUNI. De Japanse centrale bank moet onafhankelijk worden van het ministerie van Financiën. Dit stelt een commissie van de Japanse regeringspartijen voor herziening van het Japanse financiële systeem in een gisteravond bekendgemaakt voorstel. De commissie is genaamd 'Project-team voor Hervorming van het Ministerie van Financiën' maar ziet af van fundamentele hervorming van het ministerie. Ze bepleit slechts een grotere afstand tussen de beleidsbepalende delen van het ministerie van Financiën en de delen die controle op de bedrijfsvoering van financiële instellingen uitvoeren. “Voor een strikte en correcte controle op financiële instellingen moet een sterke spanning tussen de beleidsbepalende en controlerende functies verzekerd zijn”, aldus de commissie. Het ministerie reageerde direct met de mededeling dat een “gepaste spanning” voldoende is.

Wat betreft de centrale bank stelt de commissie dat het recht van de minister van Financiën om de gouverneur van de bank naar welgevallen te benoemen of naar huis te sturen en het recht om de bank opdrachten te geven moeten vervallen. Tevens moet er “helderheid” komen over de verantwoordelijkheden van de bank tegenover het parlement en de wijze waarop de bank haar beleid vaststelt. De commissie zal haar voorstellen de komende dagen afronden en volgende week voorleggen aan de premier, Ryutaro Hashimoto. De commissie hoopt in de herfst een voorstel voor wetswijziging klaar te hebben.

De huidige wet op de centrale bank dateert uit 1942 en verplicht de centrale bank om “in overeenstemming met het overheidsbeleid” te functioneren. Dit kwam er destijds op neer dat de activiteiten van de centrale bank gericht moesten zijn op het versterken van de oorlogseconomie. De centrale bank heeft ook na de oorlog geen ruimte voor een onafhankelijk optreden gekregen.

De commissie van de regeringspartijen is ingesteld na een spoor van faillisementen en schandalen in de financiële wereld, die gepaard zijn gegaan met een afgenomen vertrouwen in het buitenland tegenover de Japanse banken. De chaos is het gevolg van het ineenstorten van de speculatiegolf in onroerend goed en aandelen eind jaren tachtig, de zogenaamde 'zeepbel', en de grote hoeveelheid overgebleven oninbare leningen. Als oorzaak voor het ontstaan van deze speculatiegolf wordt onder anderen gewezen op een lange periode van zeer lage rente destijds. Stemmen binnen de centrale bank eind jaren tachtig voor afremming via een renteverhoging werden door het ministerie lange tijd genegeerd.