Feestdagen

Zondagmiddag 12 mei was tijdens het programma Grenzeloos van de NPS een nieuwsgierig clubje bejaarde Nederlanders te zien dat een kijkje kwam nemen in de moskee van Zaandam, een van de grootste moskeeën van Europa.

Staande op nylonkousevoeten, of met gestrekte benen gezeten op het prachtige tapijt waar ingeweven motieven de knielplaatsen aangeven voor de gelovigen, stelden ze de Turkse rondleider vele vragen: waarom de schoenen uit moeten in de moskee, waarom moslims bidden met de handen open naast elkaar, waarom ze zich zo uitgebreid wassen voor een dienst. De bejaarden kregen de smaak te pakken, hun vragen werden almaar guitiger: waarom de vrouwen zo ver áchter de mannen moeten bidden, waarom de vrouwen een hoofddoek dragen, waarom sommige moslimvrouwen op straat achter hun man lopen in plaats van ernaast. Je kon aan het gezicht van de rondleider zien dat het niet de eerste keer was, dat hem die vragen gesteld werden, want echt vrolijk werd hij er niet van. De begeleidende stem van de commentator sprak intussen van te weinig kennis van de islam bij de Nederlander, van de noodzaak voor ons om meer te weten te komen van deze godsdienst die de tweede van Nederland schijnt te zijn geworden en van het grote goed van moskeebezoek. Gek genoeg wordt dat nooit eens omgedraaid: dat moslims wordt aangeraden kerken te bezoeken en de tv ons beelden toont van fronsende Marokkanen die zich het principe van de heilige Drieëenheid laten uitleggen, of Somalische dames die langs de veertien staties van de kruisweg gaan en en passant opheldering eisen over Maria's buitenissige zwangerschap.

Want alle kennis van de islam voor Nederlanders wast het feit niet weg dat menige nieuwkomer in ons land op het terrein van de autochtone godsdiensten behoorlijk onwetend is en dan hebben wij nog het geluk in een regio te wonen waar een deel van de bevolkking nog steeds tweemaal op zondag ter kerke wandelt, zodat ze met zwarte kousen en al in de les besproken kunnen worden. Ik moet mijn cursisten niet alleen de taal, maar ook de cultuur van ons land bijbrengen: daar horen de highlights van het christendom natuurlijk ook bij. Niet dat ze er veel aandacht voor hebben: het uitwisselen van wat algemeenheden is de meesten meer dan voldoende. Het verhaal van de geboorte van Jezus kan ik gerust in mijn zak houden, want Kerstmis is voor de moslims onder mijn cursisten het feest van de kerstboom, dat is hun van meet af aan duidelijk, en zo'n boom ziet er wel gezellig uit maar daar doen wij toch maar liever niet aan mee, juf, want wij zijn moslim. Pasen is het feest van de haas, én van het eieren zoeken, en ik laat het maar zo, want enquêtes hebben inmiddels uitgewezen dat de meeste Nederlanders het verder zelf ook niet weten. Koninginnedag en 5 mei worden als feest weer zeer welwillend bejegend, vooral wegens de traditionele vrijmarkten op die dagen, maar die hebben helaas niets met het geloof van doen. Tegen de tijd dat Hemelvaartsdag aan de beurt is, beginnen de cursisten een beetje feest-moe te worden: nog zo'n christelijke dag? Zijn de scholen en winkels dan alwéér dicht? En wat is dat hemelvaart eigenlijk? Ik schrijf de naam van Jezus op het bord en teken er een pijl naast. Dan begeef ik me naar het raam en wijs eenvoudig naar de lucht, die zoals gewoonlijk door enige Hollandse wolken gehinderd wordt. Een hachelijke daad voor een ongelovige, maar ik heb geleerd dat ik liever geen cursisten lastig moet vallen met mijn privé-aangelegenheden. Hemelvaart, zeg ik, is het feest dat Jezus na zijn dood naar de hemel gaat, naar het huis van God, precies zoals de profeet Mohammed van Jeruzalem ten hemel voer, en dan vertrouw ik maar op hun kennis van hun eigen traditie, wat niet altijd verstandig is, getuige de cursist die mij eens meende te moeten vertellen dat de Ka'aba in Mekka het graf van de profeet zelf was.

En nu is dan Pinksteren in aantocht. De meest duistere van alle christelijke feestdagen. Met alwéér een vrije maandag, dus we ontkomen er niet aan! Wie wil dit feest uitleggen?