Oude-vrouwenvrees

De onmogelijkste mensen krijgen kinderen. Gevoelsarme mensen, egoïsten. Mensen die alleen zwanger worden om hun partner aan zich te binden of de eenzaamheid te verdrijven. Types die iemand een kinderleeftijd lang kleineren, of juist doodknuffelen. Mensen aan wie een steekje los is.

En wat zo mogelijk nog erger is: er worden nog steeds kinderen geboren waar niet op was gerekend, zelfs kinderen die ronduit ongewenst waren. Tegen dat alles kan niemand iets beginnen, zomin als tegen het feit dat zo'n onwelkom kind dan maar 'gehouden' wordt, om vervolgens op te groeien met ouders die er misschien toch liefde voor opvatten - maar misschien ook niet.

Aan het krijgen en grootbrengen van kinderen zijn nu eenmaal geen beperkingen gesteld, al zou je in je hart een streng examen verplicht willen stellen. Natuurlijk, het zou idioot zijn om dat te doen.

Maar nog idioter zou de bewering zijn dat alle kinderen in gezinnen die voor normaal doorgaan, gelukkig zijn. Kijk rond op een camping, of in een supermarkt, en zie hoeveel hummels aan gekken zijn toevertrouwd.

De enige troost is, dat tegenover de pechvogeltjes in 'gewone' gezinnen anderen staan die in liefde en harmonie opgroeien onder omstandigheden die van de norm afwijken. Met twee 'vaders' inplaats van een pappa en een mamma, met een gehandicapte ouder, of bij hun grootouders, of met één ouder.

Vorige week opperde de Koninklijke Maatschappij voor Geneeskunst dat de leeftijdbeperking die aan in vitro-fertilisatie oftewel reageerbuisbevruchting is gesteld, aan herziening toe is. Tot nu toe mocht een vrouw niet ouder zijn dan achtendertig jaar om aan zo'n behandeling te beginnen. Maar IVF is intussen zo'n wijd verbreide techniek, waarvan de risico's zo beperkt zijn, dat er geen reden is om onvruchtbare paren niet te helpen die hevig verlangen naar een kind, als de vrouw ouder is. Waarom niet aan elke vrouw, bijvoorbeeld ruim tot de leeftijd van de menopauze, die kans geboden?

Het bericht was nog niet verschenen of Nederland raakte in verhit debat. Reageerbuisbevruchting met 38 of 48, daar scheen meer verschil tussen te zitten dan een van jaren. Een vrouw van 48, laat staan 55, had volgens velen geen recht om op zo'n manier zwanger te worden. Dat was tegennatuurlijk, het hellend vlak, het was egoïstisch, kortom, verwerpelijk.

Wat een rare reactie! Een medische ingreep, die in dit land geen arts zonder rijp beraad en uitvoerig onderzoek zou toepassen, zou verboden moeten worden aan mensen boven een bepaalde leeftijd. Déze bevolkingsgroep werd nu eens bij voorbaat ongeschikt verklaard voor het ouderschap.

René Hoksbergen, hoogleraar in adoptiezaken, schetste op deze pagina (10 mei) in de somberste kleuren de toekomst van iemand die geboren wordt uit een stokoude moeder van, zeg, 50 jaar. Consequent sprak Hoksbergen van 'kunstmatige voortplanting', alsof de eicel in vitro niet bevrucht wordt maar gemáákt. Alsof het niet ging om een behandeling van wat voor de patiënten een schrijnend probleem is. Alsof het voorstel van de KNMG de deuren wagenwijd openzet voor embryobanken en eugenetica.

Kinderen krijgen is geen mensenrecht, zeggen de tegenstanders - maar wie beweert dat dan? Wat verbijstert, maar wel typerend is voor dit welgestelde land, is dat in de discussie over onvruchtbaarheidstherapie geen duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen wat mag enerzijds, en waar iedereen recht op heeft anderzijds, met andere woorden, wat de samenleving via het Ziekenfonds betaalt. Terwijl dat nogal een belangrijk verschil is.

Hoksbergen schrijft dat een adoptie de ouders vijftien- tot twintigduizend gulden kost, die niemand voor ze betaalt. Welnu, het lijkt niet onredelijk om de kosten voor IVF - op elke leeftijd - eveneens door de ouders in spe zelf te laten dragen. Ook kosmetische chirurgie is de laatste jaren terecht uit het ziekenfondspakket gedrongen. Het is wel onrechtvaardig, maar zoveel dingen zijn dat. En het is lang niet zo gek als verbieden.

Vorige weekeinde werd de uitslag van een enquête onder de Nederlandse bevolking gepubliceerd: vindt u dat IVF voor oudere vrouwen moet worden toegestaan? Over kosten werd niet gesproken. Maar duidelijk was dat er een ruime meerderheid tegen was. Néé, brulde het Nederlandse volk. Stel je voor, zo'n oud wijf.

Dáár zit namelijk de crux van de morele bezwaren. Het is alsof een primitief schrikbeeld het collectieve bewustzijn overvalt. Grijsharige toverkollen die baby's vastpakken. Zou Germaine Greer dan toch gelijk hebben als zij schrijft over de diepe afkeer jegens oudere vrouwen in onze samenleving? Het lijkt er wel op; angst en walging voor een mensensoort die het beste discreet op de achtergrond kan blijven, en alles en iedereen mag verzorgen, maar niet een kind dat zij zelf heeft gekregen.

Je zou er nog feministe van worden.