Timesharing - goed principe met slechte naam

Wie wel eens in Torremolinos, Marbella of op Gran Canaria vertoeft, kent het fenomeen: jonge, dynamische lieden die met behulp van vragenlijsten, loterijen en aanlokkelijke aanbiedingen timeshares aan de man proberen te brengen. Voor een prijs die variëert van 5.000 tot 40.000 gulden koopt men het recht om gedurende zo'n 25 jaar één week per jaar een tweekamerappartement in een zonovergoten oord door te brengen. Een eenvoudig principe met veel voordelen, volgens kenners, maar de uitvoering blijkt vaak allerbelabberdst.

Timesharing werd zo'n dertig jaar geleden 'uitgevonden' in de Franse Alpen. Pas medio jaren '70 echter werd de vakantie-accomodatie-in-deeltijd een succes, vooral in de Verenigde Staten. Door de oliecrisis werden er nauwelijks vakantiehuizen verkocht en timesharing bleek een uitkomst: in plaats van een paar ton hoefde de kandidaat-koper van een tweede huis nog maar enige tienduizenden guldens neer te tellen. Het aantal timeshare-bezitters in de VS steeg van 100.000 in 1973 tot 1,5 miljoen nu.

In Nederland is timesharing altijd een tamelijk onbekend verschijnsel gebleven. Voor zover bekend is er thans slechts één project operationeel, in Zandvoort, en is een tweede, in hartje Amsterdam, in ontwikkeling. Die onbekendheid is deels te wijten aan het klimaat, dat vakantie houden in eigen land buiten het zomerseizoen weinig aantrekkelijk en timeshares buiten het hoogseizoen dus moeilijk verkoopbaar maakt. Anderzijds heeft het notoir negatieve imago van timesharing - agressieve verkoopmethoden, faillissementen, bedrog en veel zwart geld - velen ervan weerhouden zich met timesharing in te laten. De slechte naam heeft ertoe geleid dat timesharing veelvuldig onder andere namen opduikt: multi-eigendom, periodiek eigendom of club membership. Naar schatting 15.000 Nederlanders hebben een timeshare, het overgrote deel in Spanje en Portugal.

“Het timesharing-principe op zich is uitstekend”, meent Eric Schuit, auteur van het Timeshare-handboek, een helder en soms onthutsend boek waarin de voor- en nadelen van timesharing op een rijtje worden gezet en waarin Schuit boeiend verslag doet van zijn belevenissen als undercover-timeshare-verkoper aan de Costa del Sol. Hij somt de voordelen op: “In het hoogseizoen boek je al snel 15 procent winst ten opzichte van de huurprijs van een gewoon huur-appartement, je kiest het appartement zelf uit, dus het kan niet tegenvallen. Verder maak je gratis gebruik van zwembad en tennisbaan, faciliteiten die de meeste mensen niet krijgen als ze een tweede huis kopen.”

“De uitvoering van timesharing is vaak echter heel beroerd”, waarschuwt Schuit. Zo moet de koper van een timeshare rekening houden met jaarlijks sterk stijgende servicekosten (circa 500 gulden per week). Schuit: “Ik ken projecten waar de servicekosten jaarlijks met 300 procent toenemen. Vergeet niet: als de timeshare is verkocht, zijn de servicekosten de enige bron van inkomsten voor de exploitant.” Ook bij het ruilsysteem, waarbij iemand zijn timeshare-week in Spanje kan ruilen tegen bijvoorbeeld een weekje Turkije, plaatst Schuit kanttekeningen. “Bij de ruilorganisatie moet je verscheidene voorkeuren opgeven, maar het is niet gezegd dat je een appartement van je keuze toegewezen krijgt. Bovendien is het aantal bestemmingen beperkt: timeshare-resorts zijn vooral te vinden in Spanje, de Canarische Eilanden en de VS. In Frankrijk is bijna niets.”

Wie aanschaf van een timeshare overweegt, moet in bepaalde gevallen rekening houden met het huurwaardeforfait. Wordt de timeshare beschouwd als huur, aandeel of vreemd vermogen, dan wordt geen huurwaardeforfait toegepast, in andere gevallen wel. Een bezitter betaalt dan al snel duizend gulden belasting per jaar, wat het financiële voordeel behoorlijk doet verwateren. De service-kosten zijn aftrekbaar. Overigens wordt zeker 40 procent van alle timeshares betaald met zwart geld en wordt zeventig procent verkocht via het belastingparadijs Isle of Man.

Ook bij het enige officiële timeshareproject dat Nederland nu rijk is, het Elysee Beach Hotel in Zandvoort, liep het aanvankelijk fout. Vakantie Concept 2000, die een aantal kamers en suites in het hotel voor timesharing exploiteerde, verzuimde servicekosten af te dragen en de eigenaar vertrok met onbekende besteming. Om de schulden te innen werden de zes appartementen van Vakantie Concept in augustus 1995 geveild. De perikelen rond de exploitant werden bij toeval ontdekt door de timeshare-bezitters, die vervolgens allen minimaal 1500 gulden op tafel legden, op de veiling twee studio's en één suite terugkochten en zo hun timeshare veilig stelden.

Om soortgelijke ellende in de toekomst te vermijden, hebben de timeshare-bezitters in Zandvoort inmiddels een eigen exploitatie-maatschappij opgericht, de Coöperatieve Vereniging Timesharing Nederland. De leden beslissen elk jaar zelf over de hoogte van de servicekosten en het bezit van de timeshares - in prijs variërend van 5.000 tot 10.000 gulden - is vastgelegd bij de notaris. De leden van de coöperatie betalen geen huurwaardeforfait.

Met het produkt timesharing is niets mis, vindt ook R.A. de Buisonjé, voorzitter van de Coöperatieve Vereniging. “Het gaat vaak fout omdat de organisaties er achter te veel aan winst denken en te weinig aan de klant.” Mismanagement en agressieve verkoopmethoden hebben timesharing in een kwaad daglicht gezet. Hij noemt een solide notariële acte een absolute noodzaak bij de aankoop van een timeshare.

De Buisonjé heeft goede hoop dat de overheid volgend jaar door middel van wetgeving paal en perk zal stellen aan malafide timesharing-praktijken. Nu bestaat er alleen een Europese richtlijn, die de consument wettelijke bedenktijd biedt na de aankoop van een timeshare. Over stijging van servicekosten en terugkoopoptie zegt de richtlijn echter niets.

Wie aankoop van een timeshare overweegt, moet rekening houden met een aantal zaken, adviseert Eric Schuit. Ten eerste kan de investering maar het beste zo snel mogelijk worden afgeschreven, want verkoop van een timeshare is bijna onmogelijk. Er zijn nauwelijks makelaars die timeshares verhandelen en een timeshare op de Canarische Eilanden is nu eenmaal moeilijk verkoopbaar vanuit Nederland. De organisatie Hapimag is een van de zeer weinige in Europa die een terugkoopstructuur heeft. Ook de Coöperatieve Vereniging Timesharing Nederland bemiddelt bij verkoop van timeshares.

De koper dient er ook op te letten dat in het contract een concreet bedrag omtrent servicekosten en stijging daarvan wordt vermeld. Ook navraag over de betrouwbaarheid van de verkooporganisatie kan geen kwaad, vindt Schuit. Ten slotte: koop nooit een timeshare tijdens de vakantie. “Dan ben je in een andere stemming dan thuis en minder geneigd er rustig over na te denken. Dat klinkt logisch, maar 80 procent van alle timeshares wordt tijdens de vakantie gekocht.”

Het Timeshare-Handboek is te bestellen door overmaking van ƒ 27,50 op giro 734545 t.n.v. W.E. Schuit, Amstelveen, o.v.v. Timeshare-Handboek.