'Signalen' van de gemeente versterven in de stad meteen

Zoals scholen voor de inschrijvingsdagen planten en posters huren om de ouders van potentiële leerlingen te lokken - een bescheiden investering die ze aan inkomsten voor een heel jaar kan helpen - zo mag de overheid graag acties organiseren, waarmee ze burgers in één keer, liefst een beetje hardhandig, op de hoogte brengt van nieuw beleid. In de hoop dat ze er vervolgens, bij de handhaving ervan, nog maar weinig omkijken naar heeft. Een signaal afgeven heet dat.

Toen de verkeerscontrole op de rijksweg A2 met een grootscheepse reclamecampagne werd geïntroduceerd, stond elke dag wel een controleploeg langs de weg. De schrik heeft er een jaar of anderhalf goed ingezeten, het verkeer was voorbeeldig, er waren veel minder files en de verkeerspolitie kon haar dure controleploegen vervolgens op andere wegen inzetten.

Essentieel voor het welslagen van de actie was de publiciteit.

Iedereen moest weten dat de 'pakkans' honderd procent was.

Dan zouden ze het racen vanzelf wel uit hun hoofd laten.

Had de politie in het geniep een maand gecontroleerd, dan was het Openbaar Ministerie omgekomen in de boetes. Met de pakkans moet intussen iets gebeurd zijn, tegenwoordig kun je je tussen Amsterdam en Utrecht met 120 kilometer beter niet meer op de linkerrijstrook wagen, dan ben je gewoon te sloom.

Van de A2 kunnen we twee dingen leren. Een signaal moet gepaard gaan met een substantiële verhoging van de pakkans en zelfs het krachtigste signaal raakt uitgewerkt.

Amsterdam lijkt dit jaar te zijn overgestapt op besturen per signaal - maar zonder zich rekenschap te geven van de twee lessen hierboven. Daar was de actie om het uitsterven van de fietslamp te keren. Elke overtreder zou na een eerste waarschuwing worden bekeurd.

Er hebben vast wat target-teams rondgelopen, maar geen gewone agent die nog een duistere fiets aanhoudt.

Er was de actie tegen pornografische ansichtkaarten, waarmee Amsterdam vooral de rijkere toerist van middelbare leeftijd wilde tonen dat de stad zo zedeloos en overtolerant nog niet is. (Hoewel juist deze categorie de meeste pret lijkt te beleven aan de kaarten met gepiercte genitaliën en uitvergrote borsten.) De kaartenstandaards mogen niet meer op straat maar de eigenaar kan ze straffeloos in de etalage leggen en pornovideo's schijnen immuun te zijn voor dit ethisch reveil.

Toen werd een van de verloederde steegjes op de Wallen schoongeveegd. Hoeren, dealertjes, junks werden door 120 man politie opgeraapt. Dat was een signaal aan de georganiseerde criminaliteit. Die moest niet denken dat ze waar dan ook in Amsterdam de baas was. De grote mensen achter de schermen wachten nog altijd op hun arrestatie.

Nu heeft het op sterven na dode gemeentevervoerbedrijf, met zijn laatste krachten een 'lente-offensief' ingezet. Tot half juni rijdt elke ochtend een busje vol controleurs het Stationsplein op en daar vragen zij iedereen die tram, bus of metro in wil om een kaartje. De zwartrijders, die trouwe passagiers van vooral tram en metro, hebben het signaal goed begrepen: het Stationsplein is van het GVB, de rest van de stad is van ons.

    • Bas Blokker