Verdrag veiligheid aan grens China en Rusland

PEKING, 27 APRIL. De regeringsleiders van Rusland, China en de drie ex-communistische republieken Kazachstan, Kirgizië en Tadjikistan hebben gisteren in Shanghai een verdrag ondertekend dat de veiligheid in het gezamenlijke grensgebied van de vijf landen voor de toekomst moet garanderen. Volgens de Russische president Boris Jeltsin, die na zijn staatsbezoek aan China vandaag is teruggekeerd naar Rusland, is sprake van “een historisch document dat het eerste van zijn soort is in Azië”.

In het verdrag garanderen de vijf buurlanden dat zij elkaar niet zullen aanvallen en dat militaire oefeningen die gericht zijn tegen één van de vijf tot het verleden behoren. Het verdrag is in de Chinese pers gekenschetst als het hoogtepunt van het driedaags bezoek van de Russische president dat woensdag begon.

Volgens buitenlandse diplomaten in Peking is sprake geweest van een 'feest tussen verliefden', maar komen de wederzijds uitgesproken wensen voor vriendschap en samenwerking eerder voort uit een verlangen het Westen een signaal te sturen, dan uit gelijkgestemdheid. Karakteristiek voor dat verlangen was het communiqué dat beide landen donderdag ondertekenden waarin China en Rusland het Westen waarschuwen pogingen de wereld 'te domineren' achterwege moeten laten. Zowel Jeltsin als de Chinese president Jiang Zemin voelen zich internationaal onder druk gezet naar aanleiding van politieke kwesties - Taiwan in het geval van China, en Tsjetsjenië in het geval van Rusland - die beide landen beschouwen als binnenlandse aangelegenheden waar het Westen zich niet in heeft te mengen.

“Het streven naar hegemonie, machtspolitiek en het herhaald onder druk zetten van andere landen, gebeurt voortdurend. De politiek van blokvorming manifesteert zich opnieuw”, aldus het communiqué. Sommige diplomaten suggereren dat China en Rusland de gelegenheid hebben aangegrepen om hun gemeenschappelijke frustraties kenbaar te maken, maar dat beide landen geenszins overwegen een gezamenlijk front tegen het Westen te vormen.

In die zin is Jeltsins uitgesproken bewondering voor de Chinese hervormingspolitiek geen verrassing. Volgens Jeltsin streeft Rusland evenals China naar de vorming van een markteconomie met een geheel 'eigen aroma' en niet naar het klakkeloos in praktijk brengen van een op westerse leest geschoeid kapitalisme. “We zijn evenals China in het midden van een periode van hervormingen en kunnen veel van elkaar leren”, aldus Jeltsin gisteren in Shanghai.