Replica van Globe Theatre uit 1599 is geen mausoleum

LONDEN, 27 APRIL. Het nieuwe Globe Theatre aan de zuidelijke oever van de Theems, een replica van de zestiende-eeuwse schouwburg die door Shakespeare in Henry V werd omschreven als 'this wooden O', wordt deze zomer in gebruik genomen. Met een reeks voorstellingen van Two gentlemen of Verona, van 21 augustus tot 15 september, hoopt het Globe-gezelschap ervaring op te doen voor het eerste volledige seizoen dat volgend jaar mei begint. De gala-opening is vastgesteld op 14 juni 1997.

De oorspronkelijke Globe, op bijna dezelfde plek waar nu de reconstructie verrijst, werd in 1599 gebouwd door de meestertimmerman Peter Streete, die daartoe Italiaanse en Nederlandse studieboeken over de architectuur van openbare gebouwen raadpleegde. Als lid van het toneelgezelschap dat er zijn domicilie had, schreef William Shakespeare voor de Globe stukken als Hamlet, Twelfth Night, King Lear, Macbeth, Anthony and Cleopatra en Othello. Toen er op 19 juni 1613 kanonschoten werden afgevuurd om de komst van de koning naar een opvoering van Henry VIII kracht bij te zetten, vatte het rieten dak vlam en brandde het theater af. Weliswaar werd het meteen herbouwd, maar in 1644 is het afgebroken om plaats te maken voor industrieën.

Toen de Amerikaanse acteur Sam Wanamaker in de jaren vijftig in Londen naar sporen van Shakespeare zocht, ontdekte hij slechts een smoezelige plaquette aan de muur van een bierbrouwerij op de plaats waar de Globe stond. Op zijn initiatief ontstond het plan met particuliere gelden een getrouwe kopie te bouwen. Belangeloos maakte de architect Theo Crosby van het ontwerpbureau Pentagram in 1983 de eerste tekeningen. De nieuwe Globe heeft de oude ronde buitenkant van witgeschilderd hout met vakwerkmotieven. Het eikehout, door houten pinnen aaneengeklonken, is afkomstig uit de Forest of Dean - de Engelse wouden die door Dennis Potter werden vereeuwigd in zijn tv-serie The Singing Detective.

Binnenin, onder een rand van riet, zijn de halfronde tribunes gebouwd, die uitzicht bieden op een piste-achtig pleintje voor staanplaatsen en een rechthoekig podium onder een apart afdakje. Het theater krijgt bijna duizend zitplaatsen en vijfhonderd staanplaatsen. Niemand zit verder van het podium verwijderd dan een half tennisveld, zo wordt het in typisch Engelse termen uitgedrukt. Als concessie aan de huidige veiligheidseisen worden extra nooduitgangen nagebouwd, terwijl onder het riet een waterinstallatie is verstopt. De meeste voorstellingen vinden 's middags plaats, net als vroeger, en in de vooravond. Desnoods kan dan via discreet kunstlicht de suggestie van daglicht worden opgeroepen.

Naast het Globe Theatre wordt nu ook de laatste hand gelegd aan een overdekt theatertje met 330 zitplaatsen naar zeventiende-eeuwse snit, genoemd naar de toenmalige bouwheer Inigo Jones. Aan weerszijden komen bovendien twee herenhuis-achtige gebouwen in dezelfde historische stijl. Eén ervan biedt ruimte voor kantoren ed., het tweede is bestemd voor een permanente expositie over Shakespeare en het Londen van zijn tijd. Woordvoerder Lucy Beevor: “We verwachten daar veel toeristen mee te trekken, zodat het onze belangrijkste inkomstenbron zal zijn.” De totale bouwkosten van het Globe-complex bedragen 70 miljoen gulden, waarvan bijna de helft is bijeengebracht door particulieren.

Nu al is in één van de gebouwen een kleine tentoonstelling over de oude en de nieuwe Globe te zien. Het terrein bevindt zich in een eeuwenoud buurtje vol lege fabrieksgebouwen, klinkerstraatjes en bouwputten, een klein half uur lopen van het Southbank-complex, met het National Theatre, het National Film Theatre, de Royal Festival Hall en de Hayward Gallery. Recht tegenover de Globe, aan de andere kant van de rivier, prijkt St. Paul's Cathedral.

Intussen is de 36-jarige acteur-regisseur Mark Rylance benoemd tot artistiek leider. Hij heeft aangekondigd dat de Globe niet alleen Shakespeare en diens tijdgenoten zal spelen, maar tevens hoopt speciale schrijfopdrachten voor het theater te kunnen geven. Ook is het niet de bedoeling alleen voorstellingen te spelen in de authentieke Shakespeare-stijl. “Alle mogelijke interpretaties moeten hier een plaats kunnen vinden,” aldus Rylance, “van de meest antieke tot de meest moderne. Als er iets is wat we willen vermijden, is het dat hier een mausoleum voor een dode kunstvorm verrijst.”

    • Henk van Gelder