Voorwaarden voor snelle terugkeer lire in EMS aanwezig; Prodi wil Italië terug in Europa

ROME, 25 APRIL. Romano Prodi oogt nog wat vermoeid van de overwinningsfeesten. Zijn das zakt af. Maar zijn geest is scherp. Met professorale degelijkheid zet hij de plannen en verwachtingen uiteen voor zijn kabinet, waarin voor het eerst in de Italiaanse geschiedenis erfgenamen van de communistische partij zullen zitten.

'Europa' staat bovenaan de lijst. Op de eerste persconferentie sinds de verkiezingsoverwinning zondag van de centrum-linkse Olijf alliantie zegt Prodi dat hij alles op alles zal zetten om ervoor te zorgen dat Italië met slechts een kleine vertraging kan meedoen aan de Economische en Monetaire Unie.

Als Frankrijk en Duitsland eerder klaar zijn, moeten ze niet op Italië wachten, zegt Prodi. “Ik ben een overtuigde Europeaan. Het is belangrijk dat het begin van de EMU niet wordt vertraagd.”

Hij voegt daaraan toe het debat in Italië over het belang van Europa nieuwe impulsen te willen geven, maar verwacht niet dat zijn kabinet nog een belangrijke rol zal spelen aan het einde van Italiaanse voorzitterschap van de Europese Unie. “Dat is voor de toekomst,” zegt Prodi.

Hij ziet mogelijkheden voor een snelle terugkeer van de lire binnen het Europese Muntstelsel. “De voorwaarden daarvoor bestaan nu al,” merkt Prodi op. “Ik zie geen redenen om het niet te doen.” De centrale bank is overigens voorzichtiger. Die laat weten dat het verstandiger is te wachten tot de inflatie, nu ruim 4,5 procent, is gestabiliseerd op een niveau van rond de vier procent.

Over zijn economische plannen zegt Prodi verder dat hij nieuwe impulsen wil geven aan de privatisering van staatsbedrijven, waaronder de telecommunicatiegigant Stet. De privatisering daarvan zou dit jaar moeten beginnen. De overheidsuitgaven wil hij in reële termen constant houden. “We moeten wel, anders zou ons dat verder van Europa brengen,” zegt Prodi.

Overigens heeft het zittende kabinet gisteravond bevestigd dat Prodi een vervelende erfenis mee krijgt. Er is een tussentijdse bezuinigingsoperatie nodig van ongeveer tien miljard gulden om het begrotingstekort binnen het gestelde doel te houden.

Een kabinet-Prodi kan niet eerder dan in de tweede helft van volgende maand worden geïnstalleerd. Op 9 mei komt het nieuwe parlement voor het eerst bijeen. Dan moeten eerst de voorzitters van Kamer van Afgevaardigden en Senaat worden gekozen. Pas dan kan de formatie beginnen.

Een van de wensdromen van Prodi is dat zijn kabinet vijf jaar kan blijven zitten.

Dat zou voor het eerst in de naoorlogse geschiedenis zijn. Politieke stabiliteit moet de regering in staat stellen een aantal structurele problemen aan te pakken die steeds zijn blijven liggen door de voortdurende politieke crises, zoals verbetering van onderwijs en gezondheidszorg en reorganisatie van de overheidsbureaucratie. Ook moet het Italië internationaal gezien meer gewicht geven. “Nu wordt dat niet gerealiseerd wegens de extreme variabiliteit van de Italiaanse regeringen,” zegt Prodi.

Hij zegt zich geen zorgen te maken over de vraag of zijn Olijf-coalitie wel voldoende steun krijgt in het parlement. In de Senaat kan Prodi rekenen op een feitelijke absolute meerderheid, omdat een aantal senatoren die voor het leven zijn benoemd, hem ook zal steunen. In de Kamer van afgevaardigden heeft hij meer externe steun nodig.

De communistische partij heeft gezegd dat ze het kabinet in het zadel zullen helpen. Als de communisten bezwaar maken tegen bepaalde economische plannen, zoeken we daarvoor steun bij de federalistische Lega Nord of bij onderdelen van rechts, voorspelt Walter Veltroni, de tweede man in de Olijf-coalitie en een leider van de ex-communistische Democratische Partij van Links (PDS). “Uit de zetelverdeling blijkt dat er geen enkel alternatief is voor de Olijf,” zegt Veltroni.

Prodi is in stilte al bezig een ministersploeg te formeren, wat in de kranten leidt tot een dagelijkse 'ministers-toto', met steeds wisselende namen. Prodi vertelt dat hij graag contact zou opnemen met Antonio Di Pietro, de gangmaker achter de corruptieschandalen. Uit voorpublikaties van een interview met een Zwitsers-Italiaanse krant, vanmorgen verschenen in de Italiaanse pers, blijkt dat Di Pietro daar weinig voor voelt. Hij roept het rechtse blok op uit hun midden de mensen te verwijderen “die de afgelopen twee jaar als razende machtsdronkelingen te keer zijn gegaan”. Di Pietro wijst erop dat Prodi een heterogene coalitie leidt met een aantal ingebouwde spanningen. Prodi zelf komt van de kleine Italiaanse Volkspartij, erfgenaam van de christen-democraten, maar de Olijf wordt gedomineerd door de ex-communistische PDS.

Prodi's politieke tegenstanders hebben aanvankelijk de nadruk gelegd op de meningsverschillen met de orthodoxe communisten, maar onderstrepen nu de kans op interne spanningen binnen Prodi's coalitie. “Natuurlijk zijn ze euforisch,” zei Gianfranco Fini, de leider van de ex-neofascistische Nationale Alliantie (AN), in een interview dat Il Giornale gisteren publiceerde. “De wittebroodweken zullen een maand of twee duren. Maar dan zal het gebekvecht beginnen en zal het net een huis vol schoonmoeders zijn.”

Fini heeft vooralsnog meer te stellen met de ruzie in eigen huis. Over de nederlaag van het rechtse blok en het tegenvallende resultaat voor zijn partij is gisteren elf uur vergaderd door het partijbestuur, met vaak felle woordenwisselingen.

Rechts lijkt ook in verwarring te zijn gebracht door het besluit van Prodi om het voorzitterschap van een van de twee kamers in het parlement aan te bieden. “Wij willen laten zien dat we democraten zijn,” zegt Prodi in een toelichting. Hij wil zich in ook in stijl onderscheiden van het kabinet-Berlusconi dat aantrad na de verkiezingen van twee jaar geleden. Waar Berlusconi de confrontatie zocht, zoekt Prodi de dialoog.