Tegengaan zwartrijden lenigt nood GVB niet

AMSTERDAM, 25 APRIL. Bestrijding van zwartrijden zal het noodlijdende Gemeentevervoerbedrijf (GVB) van Amsterdam niet meer dan vijf miljoen gulden per jaar opleveren. Het verlies van het GVB beloopt jaarlijks zo'n twintig miljoen gulden.

Financieel deskundige W. Heerkens Thijssen, die met gedelegeerd bestuurder M. de Jong de afgelopen maanden het bedrijf heeft doorgelicht, tekent daarbij aan dat de vijf miljoen gulden directe opbrengst is: zwartrijders die dan wel een kaartje kopen. Een deel van hen zal niet als betalende passagier terugkeren.

Volgens Heerkens Thijssen is de bestrijding van het fenomeen wel zeer belangrijk. Bij een succesvolle aanpak van het zwartrijden zullen meer mensen van het openbaar vervoer gebruik maken, zeker van de metro waar sommige stations nu worden bevolkt door verslaafden.

De afgelopen jaren is het aantal passagiers dat niet betaalt, in Amsterdam voortdurend toegenomen. In de metro werden in 1995 5 procent meer passagiers zonder geldig vervoersbewijs aangetroffen dan het jaar ervoor: 18,4 procent. In trams zonder conducteur is het percentage gestegen van de 12,5 procent naar 15 procent. Ook in trams met conducteur steeg het percentage zwartijders: van 1,1 procent in 1994 naar 1,7 procent vorig jaar. Op de bus nam het aantal zwartijders met 0,2 procent af tot 1,2 procent.

Bij zijn berekening gaat Heerkens Thijssen ervan uit dat het percentage niet-betalende passagiers in de tram kan worden teruggebracht naar 3 procent en in de metro naar 10 procent. De Amsterdamse tram vervoert jaarlijks zo'n 145 miljoen mensen, de metro bijna vijftig miljoen.

Minister Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) zei deze week in de Kamer, dat zij van het gemeentebestuur van Amsterdam had geëist dat het ernst maakt met de aanpak van zwartrijden. Vervoersbedrijven in de andere grote steden boeken veel betere resultaten dan Amsterdam. Volgens een woordvoerder van de minister kan dat liggen aan het relatief 'open' systeem van het GVB: veel trams en metro.

Trampersoneel denkt dat het percentage zwartrijders nog veel hoger ligt dan de officiële cijfers van het ministerie aangeven. Tijdens de informatiebijeenkomsten die het college van B en W maandag en dinsdag had belegd om het trampersoneel te informeren over het rapport van De Jong, wees het trampersoneel naar het zwartrijden als belangrijkste oorzaak van de grote tekorten bij het GVB.

Begin deze maand is het bedrijf een 'lente-actie' begonnen tegen het zwartrijden. Sindsdien staat op het emplacement voor het Centraal Station een bataljon controleurs die alle passagiers bij het instappen om hun kaartje vragen. “Die mensen staan daar te klootviolen”, zei een tramchauffeur tijdens de informatiebijeenkomst maandag. Terwijl de controleurs op het Stationsplein iedereen om een kaartje vragen, zei de chauffeur, lopen de geharde zwartrijders gewoon tweehonderd meter door naar de eerstvolgende halte en stappen daar op.

De lente-actie duurt tot half juni. Volgens een woordvoerder van het GVB zijn nog geen plannen in de maak om te komen tot een structurele aanpak van het zwartrijden. Wethouder Ter Horst wil echter voor de zomer zo'n plan hebben.