Schrempp en stress

Het komt voor dat Jürgen E. Schrempp, sinds mei vorig jaar voorzitter van de raad van bestuur van Daimler-Benz, alleen een glas water drinkt. Maar ook dan nog straalt hij niet de sobere ernst uit die anderen aan de top van het Duitse industriële conglomeraat kenmerkt, omdat hij zijn woorden bij voorkeur met onstuimige gebarentaal begeleidt. Hiertoe beperkt het onderscheid zich echter niet tussen het gedrag van Schrempp en iemand als zijn ingetogen voorganger Edzard Reuter of als Hilmar Kopper, de voorkomende topman van de Deutsche Bank die commissaris van Daimler-Benz is.

Schrempp gedraagt zich op zo'n manier dat medewerkers zeggen zich voor hem te generen. Op de vraag hoe beschonken optreden en zeer grof woordgebruik van de bestuursvoorzitter moet worden geduid, komt de wat beschaamde reactie: “Het gaat om de hoogste baas...” Dan volgt de constatering dat Reuter zich nooit zo onbehouwen in het publiek heeft gedragen als Schrempp. Vervolgens komt de toelichting dat de topman van Daimler-Benz na een periode met veel stress graag een flink glas drinkt.

Vorig jaar haalde Schrempp de internationale pers door zich 's nachts bij de Spaanse trappen in Rome in gezelschap van twee medewerkers met een halve fles wijn in de hand zo te misdragen, dat de politie het drietal voor controle van hun persoonsgegevens meenam naar het bureau. Op een bijeenkomst met journalisten eerder deze maand, voorafgaande aan de presentatie van de zeer slechte resultaten van Daimler-Benz over 1995, gebruikte een royaal bier drinkende Schrempp weer weinig fijnzinnig gekozen woorden. Hij sprak tegen enkele Nederlandse journalisten over Fokker met de woorden “een 'lovebaby' met kanker kun je niet genezen”. Over zichzelf zei de topman: “Daimler-Benz heeft mij meer nodig dan ik Daimler-Benz.” Volgens het verslag van correspondent J.M. Bik in NRC Handelsblad werd Schrempp vervolgens door twee voorlichters naar de uitgang van de bijeenkomst gebracht.

In de Duitse pers was aanvankelijk niets over dit incident te lezen. Dat veranderde toen het weekblad Stern een foto van het verslag in NRC Handelsblad afdrukte en het optreden van Schrempp in het Duits daarbij beschreef. Het Stern artikel werd gefotokopieerd in het persoverzicht van Daimler-Benz en werd zo ook door velen gelezen die niet gewoon zijn om het weekblad Stern in te kijken.

Stress, is de verklaring binnen Daimler-Benz voor het gedrag van Schrempp. Daaraan wordt toegevoegd dat de topman de periode voorafgaande aan de bijeenkomst met de journalisten reden voor stress had gehad. Rampzalige verliescijfers kon hij melden en hij had de verantwoording voor ingrijpende veranderingen binnen het concern moeten nemen. Bovendien was een belangrijk deel van het verlies ontstaan bij de Nederlandse dochter Fokker. Schrempp was ooit als topman van Daimler-Benz onderdeel Dasa verantwoordelijk geweest voor de deelname van zijn bedrijf in Fokker. Hij had vervolgens als voorzitter van de raad van bestuur van Daimler-Benz zijn eigen foute beslissing moeten rechtzetten door de handen weer van Fokker af te trekken.

Maar kan twijfel aan de stressbestendigheid van Schrempp geen schade opleveren voor Daimler-Benz? Het is een vraag waarop binnen het concern vooral wordt gereageerd met het verzoek voor begrip voor het feit dat de hoogste baas moeilijk afgevallen kan worden. Bovendien wordt erop gewezen dat Schrempp vorig jaar tot topman is benoemd juist omdat hij de reputatie heeft niet altijd fijnzinnig te zijn. Daarom zou hij de geschiktste man zijn om Daimler-Benz door een pijnlijk reorganisatieproces te lijden. Eerder in zijn lange carrière bij het concern - met functies in de Verenigde Staten en Zuid-Afrika en bij Mercedes vrachtwagens voordat hij de leiding op zich nam bij de lucht- en ruimtevaartdochter Dasa - heeft Schrempp getoond niet voor weinig populaire maatregelen terug te schrikken.

De vraag is of Schrempp na de belangrijkste reorganisaties bij Daimler-Benz nog zal herhalen dat het concern hem meer nodig heeft dan hij het concern. Of dat dan toch weer een meer stress bestendige bestuursvoorzitter wordt gewenst. Een kenner van Schrempp durft daarover niet te speculeren.

Het is trouwens niet waar dat Schrempp stress en drank nodig heeft om te komen tot optreden dat als weinig fijnzinnig wordt ervaren. Toen hij indertijd als topman van Dasa Fokker wilde overnemen, dacht hij negatieve gevoelens over het in Duitse handen overgaan van de luchtvaartindustrie te kunnen bestrijden door tijdens een werkontbijt in Nederland een miljoen aan te bieden voor een culturele stichting. Hij kreeg echter te horen dat de stichting zijn miljoen niet nodig had. Met zijn aanbod had hij meer argwaan dan vertrouwen gewekt.

    • Ben van der Velden