Rechtszaak tegen Japanse leider Aum-sekte begonnen

TOKIO, 24 APRIL. De rechtszaak tegen de leider van de Japanse sekte Aum Shinrikyo, Shoko Asahara, is vandaag in Tokio begonnen. Asahara wilde voor de rechter geen commentaar geven op de aanklacht dat hij het brein is geweest achter de gifgasaanslag in de metro van Tokio op 20 maart vorig jaar. Bij de aanslag kwamen destijds 11 mensen om het leven en raakten duizenden gewond.

Het proces tegen Asahara begon onder enorme belangstelling. In een park nabij de rechtbank hadden zich vanmorgen rond acht uur onder het oog van tientallen televisiecamera's ruim 12 duizend mensen verzameld om via loting één van de 48 tribuneplaatsen te veroveren. Maar het grootste deel van de wachtenden bleek door de media te zijn betaald om voor een lot in de rij te staan. Een uurtje in de rij staan namens een krant of persbureau levert studenten deze ochtend 75 gulden aan bijverdienste op.

Het grootste deel van de eerste dag van de rechtszaak is voorbijgegaan aan het voorlezen van de aanklacht. De officier van justitie las in een de namen voor van de elf doden en alle 3.789 gewonden, hun leeftijd en de plaats waar ze het gas hadden ingeademd. Het proces had veel weg van een herdenkingsdienst. Aan het eind van de middag wilde Asahara niet op de tegen hem geuite beschuldigingen ingaan. Hij sprak slechts over zijn spirituele toestand die niet zou zijn beïnvloed door zijn arrestatie. De vraag rijst nu in Japan wat hiervan de invloed zal zijn op het kleine aantal leden van de sekte dat de religieuze praktijken nog steeds voortzet.

Nabestaanden van de slachtoffers hadden vanmorgen voor de publieke omroep NHK gezegd dat ze vooral hoopten dat Asahara zijn daden zou toegeven en zijn excuses zou aanbieden, dat hij “weer mens wordt” zoals één van hen het formuleerde. Maar Asahara lijkt zijn strijd met Japan voort te willen zetten. Over zijn echte naam, Chizuo Matsumoto, zei hij vanmorgen bij de opening van de rechtszaak: “Die naam heb ik weggegooid. Mijn naam is Shoko Asahara.” Gevraagd naar zijn woonplaats zei hij: “Die ben ik vergeten”, en zijn beroep: “Leider van de sekte Aum Shinrikyo.”

Tegen Asahara zijn in totaal 17 aanklachten ingediend, waarvan er drie vandaag en morgen aan de orde komen. Bij de misdrijven waarvan hij wordt beschuldigd zijn in totaal 26 mensen om het leven gekomen. De slachtoffers hadden grotendeels geen enkele connectie met de sekte, zoals bij de aanslag in Tokio. Daarnaast zijn enkele tegenstanders van de sekte vermoord, zoals een advokaat, zijn vrouw en hun éénjarige zoontje. Dit gezin verdween spoorloos in 1989. Vorig jaar werden hun stoffelijke overschotten op aanwijzingen van sekteleden in de bergen opgegraven. Ook zou Asahara de dood van enkele ongehoorzame sekteleden op zijn geweten hebben. Op acht van de gepleegde misdrijven staat als maximale straf de doodstraf.

Dat Aum Shinrikyo (sekte van de Hoogste Waarheid) verantwoordelijk is voor de aanslag in Tokio staat inmiddels vast. De Japanse justitie heeft voldoende bewijzen kunnen verzamelen, zoals de vonddt van het gebruikte gifgas, sarin, in gebouwen van de sekte. Bovendien hebben verscheidene medewerkers van Asahara bekentenissen afgelegd. De 49-jarige arts Ikuo Hayashi heeft toegegeven dat hij een van degenen was die het gifgas vorig jaar in de metro achterliet.

Ruim een jaar geleden stapte hij de een Tokiose metrotrein in, met een plastic zak gevuld met vloeibaar gifgas onder zijn arm. Hij gebruikte een exemplaar van de communistische krant 'Rode Vlag' om de zak in te verpakken. Even over achten reed de bewsute trein het station Shin-ochanomizu binnen, Hayashi's bestemming. Hij had zich bijtijds door de dichte opeengepakte schare forenzen heengewerkt om bij de deur te komen, waar hij het pakket in de hoek op de grond legde. Voor het opengaan van de deuren prikt hij met een aangescherpte paraplupunt door de krant heen de plastic zak lek, om vervolgens in de mensenmassa op het station te verdwijnen.

De deuren sloten, de trein raasde verder. Om 8 uur 12 bereikte de trein Kasumigaseki, het regeringscentrum naast het keizerlijk paleis. Inmiddels was het duidelijk dat er iets mis was. Passagiers waarschuwden perronopzichter Kazumasa Takahashi. Takahashi haalde het pakket met doorweekte kranten uit de trein en legde het naast een pilaar op het perron neer. Het betekende zijn dood.

In vijf verschillende treinen op weg naar het knooppunt Kasumigaseki lieten Hayashi en andere leden van de sekte Aum Shinrikyo op het gifgas achter. Ikuo Hayashi bood tijdens zijn proces eind vorige maand zijn excuses aan voor de moorden die hij naar zijn zeggen “op bevel van Asahara” had gepleegd. Ruim honderd leden van de sekte zitten vast en inmiddels zijn er 25 voor uiteenlopende zaken veroordeeld. Velen hebben hun daden bekend maar wijzen tegelijkertijd met de beschuldigende vinger naar één man: sekteleider Shoko Asahara die als absolute heerser over de sekte opdracht gaf voor alle misdrijven.

    • Hans van der Lugt