Visies van wijlen Mitterrand

PARIJS, 23 APRIL. Nog één keer heeft wijlen François Mitterrand zich tot de natie gericht. Vandaag zijn in twee delen zijn memoires verschenen, die hij deels zelf en deels met hulp van een journalist schreef in de laatste maanden voor zijn dood. In de twee boeken, die geen opzienbarende onthullingen bevatten en waarin hij probeert zijn omstreden politiek ten aanzien van de Duitse eenwording te rechtvaardigen, analyseert de voormalige president de belangrijke momenten uit zijn openbare leven.

Het eerste deel, Mémoires Interrompus, behandelt de oorlogsjaren, het Vichy-bewind en de periode De Gaulle. In deel twee, De l'Allemagne, de la France, staat de Europese politiek en in het bijzonder de verhouding tussen Frankrijk en Duitsland centraal. Het eerste deel is gebaseerd op een door Mitterrand zelf geschreven manuscript, het tweede deel op aantekeningen van de president en gesprekken die hij voerde met de journalist Georges-Marc Benamou.

In Mémoires Interrompus staat Mitterrand nogmaals stil bij zijn omstreden verhouding tot het Vichy-bewind. Hij onderstreept dat hij onder Vichy geen belangrijke positie heeft bekleed en nooit trouw heeft gezworen aan maarschalk Philippe Pétain. In 1942 was Mitterrand onder het Vichy-regime betrokken bij de behandeling van Franse krijgsgevangenen.

In 1994 leidde zijn oorlogsverleden tot veel tumult toen Mitterrand bekende dat hij tijdens de oorlog op de hoogte was geweest van Vichy's rol in de vervolging van joden. In zijn memoires schrijft hij over die periode: “Vichy was een zwak regime zonder ziel, geïnspireerd door fascisten, anti-semieten en bezeten ideologen.”

Mitterrand staat lang stil bij Charles de Gaulle, die wordt geprezen om zijn natuurlijke overwicht èn om het feit dat hij in de zomer van 1940 opriep tot verzet tegen de Duitsers. Alle andere belangrijke politieke daden van De Gaulle neemt Mitterrand onder vuur, zoals diens beleid ten aanzien van Europa en Afrika. De Gaulle's Afrika-politiek omschrijft hij als “een opeenvolging van beoordelingsfouten, gekruid met samenzweringen en enkele vuile trucjes georganiseerd door avonturiers”.

Mitterrand gaat uitgebreid in op zijn omstreden politiek ten aanzien van de Duitse eenwording. Hij verwerpt de aantijging dat hij de snelheid waarmee de twee landen een eenheid werden heeft onderschat en dat hij in eerste instantie het belang van de politieke omwenteling in Oost-Europa niet onderkende. Toch kan hij maar moeilijk uiteenzetten waarom hij voor Frankrijk geen duidelijke koers wist uit te zetten ten aanzien van de historische gebeurtenissen in het belangrijkste buurland.

In de memoires stelt Mitterrand dat hij snel en zonder voorbehoud zijn steun betuigde aan de de nieuwe staat in wording. Toch kan hij daarmee niet verklaren waarom Duitse politici destijds uiterst geïrriteerd waren door zijn optreden. In 1989 reisde Mitterrand bijvoorbeeld nog naar de DDR, tot groot ongenoegen van kanselier Helmut Kohl. Over die bewuste reis laat Mitterrand in de memoires optekenen dat hij die tocht ondernam uit nieuwsgierigheid naar de DDR en met het doel de oostelijke grenzen van een verenigd Duitsland veilig te stellen. Met Kohl kreeg hij destijds een aanvaring over de erkenning van de Duits-Poolse grens.

Uit de memoires spreekt overigens een ongekende bewondering voor Duitsland. Tijdens zijn leven gaf Mitterrand slechts bij wijze van uitzondering blijk van dat sentiment. Zo nam hij het vorig jaar op voor Duitse soldaten uit de Tweede Wereldoorlog. (AFP, Reuter, AP)