Centrum-links wil Italië een stabiele regering bieden

ROME, 23 APRIL. De voorman van de linkse Olijf-alliantie die de verkiezingen van afgelopen zondag in Italië heeft gewonnen, Romano Prodi, wil het land de komende vijf jaar een stabiele regering bieden. Aan de rechtse alliantie onder leiding van mediamagnaat Silvio Berlusconi heeft hij als een gebaar van goede wil het voorzitterschap van een van de kamers van het parlement aangeboden. Centrum-links behaalde in beide kamers een absolute meerderheid.

Prodi wil een brug slaan naar rechts, waarmee hij een overeenkomst wil sluiten onder meer over de herziening van de grondwet. “Ik heb altijd gezegd dat ik een akkoord wil met de oppositie en daar stap ik nu niet van af”, aldus Prodi.

In financiële kringen in Italië is gisteren met groot enthousiasme gereageerd op de verkiezingsuitslag, die wijst in de richting van een redelijk stabiele regering van centrum-links. Beursmakelaars en valutahandelaren speculeren erop dat hierdoor een rentedaling mogelijk wordt. Op de beurs in Milaan steeg de Mibtel-index gisteren met 4,93 procent. Dat is de hoogste stijging van dit jaar.

Dat Prodi afhankelijk is van de steun van de orthodoxe communisten, die onder andere herinvoering van de automatische prijscompensatie vragen, wordt niet als een probleem gezien. Links rekent erop ook in het rechtse kamp steun te krijgen voor de bezuinigingsmaatregelen die Italië dichter bij Europa moeten brengen.

De Italiaanse mediamagnaat Silvio Berlusconi heeft gisteravond gezegd dat hij het rechtse blok zal blijven leiden in de oppositie tegen het verwachte linkse kabinet van kandidaat-premier Romano Prodi.

Op een persconferentie in zijn villa in de Noorditaliaanse stad Arcore kwam Berlusconi daarmee diametraal terug van eerdere uitspraken dat hij er niets voor voelde om oppositieleider te worden. “Ik onttrek me niet aan mijn verantwoordelijkheden en beschouw mijzelf als een bron van rijkdom voor dit land”, zo zei Berlusconi, “ook al had ik zeker beter werk kunnen doen als ik aan de regering was geweest.” Hij beloofde een “serieuze en constructieve” opstelling. Een vertrek van Berlusconi uit de politiek zou de rechtse alliantie zwaar onder druk hebben gezet.

Berlusconi rekende voor dat het rechtse blok met zijn kleine bondgenoot Pannella samen vijftigduizend stemmen meer heeft gehad dan de centrum-linkse Olijf-alliantie en de communisten samen: 16.280.000 tegen 16.230.000.

“De kieswet heeft in ons nadeel gewerkt”, zei Berlusconi. Hij en andere rechtse leiders hebben erop gewezen dat rechts kiezers is kwijtgeraakt aan andere stromingen. In het noorden heeft een aantal kiezers de voorkeur gegeven aan de federalistische partij Lega Nord, die het verrassend goed heeft gedaan.

Pag.5: Rechts geeft Fini schuld verlies

Daarnaast hebben sommige extreem-rechtse kiezers gekozen voor de orthodoxe fascisten van de Sociale Beweging. Volgens Gianfranco Fini, leider van de ex-neofascistische Nationale Alliantie, is het rechtse blok hierdoor in ongeveer veertig kiesdistricten niet op de eerste, maar op een nutteloze tweede plaats gekomen. Volgens Fini is dit de prijs die hij heeft moeten betalen voor het congres van Fiuggi begin vorig jaar, waarop zijn partij officieel een streep heeft gezet onder haar neofascistische beweging.

Een van de kandidaten voor de Sociale Beweging, die 2,5 procent van de stemmen heeft gekregen, was de 59-jarige Guido Mussolini, een kleinzoon van de dictator. Hij is niet gekozen. Zijn 33-jarige nicht Alessandra, kandidaat in de Nationale Alliantie, is wel herkozen.

Berlusconi en leiders van de twee kleine centrum-rechtse partijen in het rechtse blok hebben, al dan niet direct, Fini de schuld gegeven van de nederlaag. Het was vooral op aandrang van Fini dat rechts begin dit jaar niet wilde meewerken aan een vrijwel kamerbreed kabinet dat een aantal staatsrechtelijke hervormingen zou moeten doorvoeren. Fini wilde gaan stemmen. Berlusconi heeft tegen vrienden gezegd dat hij geen verkiezingen wilde maar dat Fini niet wilde luisteren, overtuigd van een overwinning. Nu Fini's partij vier procent minder heeft behaald dan Berlusluconi's Forza Italia, staat Berlusconi's leiderschap van rechts minder onder druk.

Berlusconi is het belangrijkste bindmiddel van rechts. Nu al worden vooral het Christelijk-Democratisch Centrum (CCD) en de Christen-democratische Unie (CDU) onrustig, twee partijen die zijn voortgekomen uit de christen-democratische partij en zich hebben aangesloten bij rechts. Er wordt naar hen gelonkt door de centrumpartijen in de Olijfalliantie. Met name de CDU luistert erg naar haar Duitse naamgenoot. De buitenlandwoordvoerder van de Duitse CDU, Karl Lamers, heeft gisteren in een reactie op de verkiezingsuitslag gezegd dat CDU en CCD moeten meehelpen het politieke centrum in Italië te versterken.

Het zal nog ruim een maand duren voordat de Italiaanse president Scalfaro de leider van de olijf-alliantie zal vragen een nieuwe regering te vormen. Eerst komt het nieuwe parlement bijeen.