China wil vooral geld slaan uit zakelijk nieuws

PEKING, 20 APRIL. Echt ongerust zijn ze niet. De kleine gedistingeerde groep Chinese en buitenlandse afnemers van de door het buitenland aangeleverde economisch informatie komt toch wel aan de gegevens die het nodig heeft. Begin deze week maakten de Chinese autoriteiten de regels bekend die de vrije verstrekking van economisch nieuws door buitenlandse persbureaus in China aan banden moet leggen. “Al het nieuws wordt elektronisch verzonden, hoe had men gedacht dat te controleren?”, zegt een Westerse bankier in Peking.

Wat twee maanden geleden, toen het Chinese kabinet het voornemen tot het instellen van de censuur op economisch nieuws bekend maakte, nog leidde tot felle kritiek en ongerustheid in het buitenland, is nu, met het openbaar maken van de regels, slechts schouderophalend ontvangen.

Het officiële Chinese persbureau Xinhua heeft aangekondigd voortaan economisch nieuws, dat verstrekt wordt door buitenlandse agentschappen, te onderwerpen aan controle alvorens het vrij te gegeven op de Chinese markt. Volgens Xinhua beoogt het met de regels, “de soevereiniteit van de staat hoog te houden, de rechten en belangen van binnenlandse gebruikers van economische informatie te beschermen en een gezonde ontwikkelingen van China's informatie-industrie te bevorderen.”

Maar vrijwel alle getroffen partijen, zo'n 1400 afnemers, lijken het er inmiddels over eens dat Peking met het instellen van de controle een zuiver economische maatregel heeft genomen en dat het niet de bedoeling is het nieuws inhoudelijk te censureren. “Daarmee zouden de Chinese autoriteiten zich in de eigen vingers snijden, en dat is vast niet de bedoeling”, aldus de bankier. “Wanneer informatie wordt vertraagd of weggelaten, verliezen investeerders in China het vertrouwen. We kunnen nu eenmaal geen goede besluiten nemen op grond van verouderde informatie.”

Geen van de buitenlandse leveranciers van economisch nieuws, zoals Reuter, Dow-Jones en Bloomberg, hebben tot dusver te maken gekregen met enige vorm van inhoudelijke controle, en dat ondanks het feit dat Xinhua heeft aangekondigd dat het “elk bericht dat belastende informatie bevat” zal beantwoorden met “passende maatregelen.” Wat echter een direct merkbaar verschil met het verleden is, is dat alle buitenlandse leveranciers voortaan een percentage over de winst die zij maken zullen moeten afstaan aan Xinhua.

Die laatste maatregel bevestigt het vermoeden dat het nieuwe beleid van de Chinese overheid is gebaseerd op commerciële overwegingen. Xinhua, dat van oudsher een monopolie heeft op al het nieuws dat binnenlands wordt verspreid, had aanvankelijk weinig belangstelling voor economische berichtgeving. Daarom werd vrijwel al het economische nieuws in beginsel verzorgd daar buitenlandse leveranciers. Maar met de snelle economische ontwikkelingen in de jaren tachtig en negentig kreeg Xinhua steeds meer interesse voor het zakelijk nieuws, omdat het uiterst lucratief bleek te zijn.

Twee jaar lang heeft het Chinese persbureau er bij de Staatsraad op aangedrongen het monopolie op de economische nieuwsverstrekking per decreet weer terug te brengen in de handen van Xinhua, en uiteindelijk is dat verzoek drie maanden geleden ingewilligd. Daarmee heeft Xinhua datgene gekregen wat het met betrekking tot de verspreiding van andersoortig nieuws altijd al had; zo controleert Xinhua alle politieke - aan China gerelateerde - nieuwsberichten die het afneemt van internationale persbureaus.

De controle van de overheid op economisch nieuws is in Azië overigens geen uitzonderlijke maatregel. De autoriteiten van Singapore onderwerpen al het financiële nieuws in de stadstaat aan inspectie en in landen als Indonesië, Maleisië, Taiwan en Zuid-Korea bestaat al geruime tijd een regeling die in grote lijnen overeenkomt met hetgeen China deze week heeft geïmplementeerd.

Gilles Campion, hoofd van het Franse persbureau AFP in Peking, vertelt dat AFP, evenals andere grote leveranciers zoals Reuter en AP, de inkomsten van het fotonieuws dat wordt afgezet in China, delen met het Chinese persagentschap. “Dat is begrijpelijk, want zij verzorgen de verspreiding en leveren de apparatuur. Nu Xinhua het monopolie op economisch nieuws weer in handen heeft, heeft het ook het recht een percentage van de winst die wordt gemaakt door buitenlandse leveranciers in te houden.”