Optie op de golfoorlog

Hans Bayer: De Afstand. Uitg. De Bezige Bij, 156 blz. Prijs ƒ 32,90.

Handelaren in de internationale geldwereld moeten een aantal merkwaardige karaktertrekken hebben. Ze voelen zich aangetrokken tot grote risico's en grote beloningen. Ze zijn volstrekt op elkaar aangewezen, maar tegelijkertijd is de winst van de één het verlies van de ander. Ze bewaren een koele afstandelijkheid tot elkaar en reageren spanningen af met zieke grappen. Eigenlijk leven ze een kunstmatig bestaan in een elektronische schijnwereld waar reusachtige sommen geld omgaan, bedragen die buiten het bevattingsvermogen van het dagelijkse leven vallen.

De vervreemdende werking van nabijheid en afstandelijkheid, van onzekerheid en het streven naar houvast vormen het thema van De Afstand. Deze debuutroman van Hans Bayer (1958) speelt zich af in de valutahandel. Bayer is zelf valuta-optiehandelaar, hij heeft gewerkt voor grote financiële instellingen in Amsterdam en Londen en is tegenwoordig hoofd van de buitenlandse valutahandel bij de Rabobank.

Iedere beroepsgroep heeft zijn eigen specifieke taalgebruik en in De Afstand doet Bayer een poging om het jargon van de dealing room tot leven te laten komen. Door weer te geven hoe handelaren met elkaar praten, schetst hij de verrassende literaire kracht van dat wonderlijk taalgebruik, als is het voor buitenstaanders jammer dat Bayer geen moeite doet om de begrippen uit de financiële wereld uit te leggen.

De Afstand gaat over drie valuta-optiehandelaren die aan de vooravond van de Golfoorlog voor grote bedragen dollar-opties hebben uitstaan, in de verwachting dat de dollar in koers zal stijgen. Maar als operatie Desert Storm begint, reageren de markten anders dan ze hadden voorzien, waardoor hun bank grote verliezen dreigt te lopen. Temidden van de pogingen om deze verliezen terug te draaien en de onverwachte gebeurtenissen in de Golfoorlog, ontwikkelt zich ook nog de verhouding van de hoofdpersoon met zijn vriendin. Tegen het slot neemt de hoofdpersoon steeds meer afstand van haar, van zijn collega-handelaren en van zijn werk bij de bank.

Het gegeven is eenvoudig en wordt zonder veel pretenties verteld, maar de achtergrond van de Golfoorlog, de cultuur van de valutahandel, het springerige taalgebruik, de spanning van de dealing room en de zoektocht van de hoofdpersoon naar wat hem beweegt, maken De Afstand tot een intrigerend verhaal. Het boek heeft een open einde, het is een optie op een onzekere toekomst.