Doodsnood is levensnood

Driek van Wissen: Groot verkeerde-woordenboek der Nederlandse taal. Uitg. BZZTôH, 158 blz. Prijs ƒ 19,50.

Aardig is in feite een nietszeggend woord, zegt Driek van Wissen. Het betekent niets anders dan 'een bepaalde aard bezittend'. In specifieke gevallen wordt dan ook gesproken van boosaardig, wreedaardig of zachtaardig. En toch is zijn Groot verkeerde-woordenboek der Nederlandse taal een aardig bundeltje, al was het maar omdat het de lezer in enkele honderden lemma's dwingt stil te staan bij de woorden die hij, vaak zonder daar bij na te denken, gebruikt. Als hij ze toch wil gebruiken, soit, maar niemand kan nu meer zeggen dat hij niet gewaarschuwd is.

Als een speelse, vindingrijke schoolmeester negeert Van Wissen het feit dat de taal lang niet altijd logisch is. Hij suggereert het woord stemband in plaats van antwoordapparaat, want zo'n apparaat geeft nooit antwoord. Hij wijst erop dat het woord belastingaangifte onzin is, want niemand vult in hoeveel belasting hij moet betalen (inkomensaangifte zou beter zijn). Een doodbidder bestaat niet, want niemand kan een medemens dood bidden. Doodsnood zou levensnood moeten zijn. Woorden als gastvrij en ijsvrij betekenen het omgekeerde van wat ze bedoelen. Een huwelijkssluiting zou een huwelijksopening moeten zijn. En de lijkbezorging bezorgt geen lijken, ze haalt ze juist weg: “Op z'n hoogst zou men nog kunnen zeggen dat een slagersjongen, die fluitend delen van dode dieren rondbrengt, aan lijkbezorging doet.”

Minder grappig is Van Wissen als hij zich, politiek correct en anti-seksistisch, uitspreekt tegen woorden als boerenbedrog, keukenmeidenlectuur, alleman en vaderland. Ook is hij op zijn minst één keer niet consequent: hij introduceert het woord hoofdluidspreker omdat een hoofd- of koptelefoon geen telefoon is, maar noemt het elders aanbevelenswaardig het woord luidspreker te reserveren voor luid sprekende personen. Actueel is hij wel: de omstreden pannenkoek uit de nieuwe spelling wordt al bij voorbaat als een verkeerd woord betiteld, omdat de onderhavige lekkernij altijd maar in één pan wordt gebakken.

    • Henk van Gelder