Felle reacties op afschaffen milieutoeslag

ROTTERDAM, 18 APRIL. De afschaffing door het Noord-Brabantse energiebedrijf PNEM van de milieuheffing op gas en elektriciteit (de MAP-toeslag, die staat voor Milieu Actie Plan) heeft gisteren tot felle reacties geleid bij de concurrentie. De energieprijzen zullen door het Brabantse besluit regionaal verder uiteen gaan lopen.

Directielid ir. C. Schroot van Remu, het Utrechtse energiebedrijf, zegt: “Dit is hartstikke slecht. Wij zijn volop bezig met de uitvoering van onze plannen voor energiebesparing waarover we met Economische Zaken afspraken hebben gemaakt. Daarvoor hebben we de MAP-toeslag hard nodig. Maar als we nu door dit besluit van PNEM in een ongunstige concurrentiepositie komen en we verliezen klanten aan Brabant, dan worden we gedwongen de toeslag ook te skippen. Dan is het hier einde verhaal met de energiebesparing. Want de landelijke ecotax is veel minder effectief dan de MAP-heffing.”

De MAP-toeslag, die nu nog elke maand op de stroom- en gasrekening van huishoudens en kleine bedrijven prijkt, verschilt per regio. Per 1 juli aanstaande worden de klanten van PNEM verlost van deze kostenverhoging, die 0,61 cent per kubieke meter aardgas en 0,26 cent per kilowattuur elektriciteit bedraagt.

Bij een rondgang langs de zeven grootste energie-distributiebedrijven blijkt dat de MAP-toeslag in een aantal regio's binnen één à twee jaar zal verdwijnen. Dan zullen namelijk de doelstellingen voor energiebesparing en duurzame energie die in 1990 zijn overeengekomen grotendeels zijn gehaald. Dat komt het ministerie van Economische Zaken slecht uit, want de MAP-toeslag is een hoeksteen in de nieuwe Energienota van minister Wijers, zegt een woordvoerder.

Volgens Wijers' beleidsplannen moeten ook huishoudens en bedrijfsleven nog aanzienlijk zuiniger met energie omgaan: zo'n 33 procent in de komende 25 jaar. Daarbij kan dit instrument eigenlijk moeilijk worden gemist. “Maar”, zegt de woordvoerder van het departement, “als de doelstellingen van het MAP worden gehandhaafd, zoals de PNEM verzekert, en men betaalt de acties voor energiebesparing en meer duurzame energie uit andere middelen, dan maken we ons minder zorgen. We zullen wel vragen hoe het nu precies met de besluitvorming zit, en of deze in overeenstemming is met de afspraken.”

De landelijke koepel van energiebedrijven EnergieNed in Arnhem is juist bezig met een evaluatie van de MAP. Binnenkort zou overleg worden gevoerd met de leden om tegen de achtergrond van de nota-Wijers te bezien welke activiteiten in de volgende periode met MAP-gelden moeten worden ontplooid.

Uit het eenzijdige besluit dat PNEM nu heeft genomen blijkt opnieuw dat de tegenstellingen binnen de energiesector toenemen. Het Brabantse bedrijf ligt ook dwars als het gaat om het plan-Wijers voor een fusie van de vier stroomproduktiebedrijven. De minister verdedigt de vorming van één groot produktiebedrijf om de sector sterker te maken in een geliberaliseerde Europese energiemarkt, en minder kwetsbaar voor overname door grote buitenlandse bedrijven. Maar de PNEM, een bedrijf met een sterk eigen vermogen en relatief lage tarieven, verzet zich en ziet meer in binnenlandse concurrentie, aangemoedigd door het Brabantse bedrijfsleven.

“Concurrentie speelt zeker een rol”, zegt directiesecretaris mr. Jan Cuppen van de PNEM. “En concurrentie is heel goed voor deze sector. Maar wij houden ons uiteraard aan de doelstellingen voor energiebesparing en duurzame energie die we zijn overeengekomen. We gaan ze alleen anders betalen. Bepaalde projecten voor duurzame energie kunnen zichzelf terugverdienen, zoals een centrale voor biomassa (houtverbranding) die we spoedig hopen te bouwen. Energiebesparing in de huishoudelijke sector zal doorgaan, maar het gaat tot de gewone bedrijfsvoering behoren. De klant hoeft er niet vooraf extra voor te betalen.”

Ook Eneco, het bedrijf dat de distributie van energie in West-Nederland verzorgt, denkt de MAP-toeslag op termijn te kunnen afschaffen, maar voorlopig wordt gedacht aan een verlaging waarover met EnergieNed wordt gesproken. “Dit jaar is de bedrijfsvoering wat betreft energiebesparing nog op die inkomsten afgestemd, maar we zijn bezig met een evaluatie”, aldus een woordvoerder.

Edon in Zwolle, dat de distributie in Noord-Nederland verzorgt, is nog niet zo ver. “Wij kunnen voorlopig niet zonder de toeslag. We hebben een taakstelling die niet alleen met de overheid, maar ook met de milieubeweging is overeengekomen. We zijn bijvoorbeeld bezig met de opzet van windenergieparken die voor deel deel uit de MAP-gelden worden gefinancierd”, aldus een Edon-zegsman.

Zusterbedrijf Nuon in Arnhem, werkzaam in Oost-Nederland, denkt zijn doelstellingen voor energiebesparing volgend jaar of in 1998 te halen. Dan kan de MAP-toeslag verdwijnen en worden de extra activiteiten die minister Wijers graag wil betaald uit de opbrengst van de landelijke ecotax “en door het marktmechanisme”, aldus het bedrijf, “want bepaalde vormen van duurzame energie, zoals zonnecollectoren, worden nu goedkoper zodat ze zonder subsidie betaalbaar worden.”

Distributiebedrijf Delta in Zeeland denkt de heffing voorlopig nog nodig te hebben. “PNEM zit in een veel riantere positie dan wij, met slechts 180.000 aansluitingen voor stroomlevering”, zegt Delta. “Van ons wordt een veel grotere bijdrage van windenergie dan in andere provincies verwacht, en dan zijn deze inkomsten erg welkom.” Ook Energie Noord-West, gevestigd in Bloemendaal, is bezig de MAP-toeslag te evalueren. “Ik denk dat wij ons aansluiten bij nieuwe afspraken in EnergieNed-verband. Wij gaan nog even door met de heffing”, aldus een woordvoerder.

Delta-Limburg in Maastricht denkt in dezelfde richting, al houdt zijn woordvoerder ook rekening met afschaffing op termijn.