Eerste kernreactor in Roemenië in werking

ROTTERDAM, 18 APRIL. In aanwezigheid van de Roemeense president Ion Iliescu en de Canadese premier Jean Chrétien is gisteren bij Cernavoda de eerste Roemeense kernreactor in gebruik genomen. De reactor, die al in 1980 in aanbouw ging, was deze week voor het eerst kritisch geworden en zal in negen procent van de huidige Roemeense elektricteitsvraag voorzien.

Nu wordt daarin voorzien door steenkool, aardgas en waterkracht. Vier andere reactoren zijn nog in aanbouw, de eerstvolgende zou al voor veertig procent zijn voltooid en tegen het jaar 2000 in gebruik kunnen worden genomen.

De reactor bij Cernavoda, 160 kilometer ten oosten van Boekarest, is geleverd door de Canadese staatsonderneming AECL en is de eerste westerse reactor in Oost-Europa. Met de order voor het reusachtige complex onderstreepte president Ceausescu eind jaren zeventig zijn onafhankelijk koers van de Sovjet-Unie. De kosten, die opliepen tot miljarden dollars, werden lange tijd in natura met Roemeense landbouwprodukten betaald. Aan de voltooiing van reactor Cernavoda-1 is deelgenomen door het Italiaanse bedrijf Ansaldo Spa. Italianen en Canadezen maken deel uit van het personeel dat de reactor bedient.

Atomic Energy of Canada Ltd produceert in samenwerking met Ontario Hydro al meer dan dertig jaar kernreactoren van het type Candu (Canadian Deuterium Uranium) en is erin geslaagd het type te exporteren naar India en Zuid-Korea.

Candu-reactoren gelden als proliferatie-gevoelig omdat ze als splijtstof onverrijkt uranium gebruiken (dat opopgemerkt wordt aangeschaft) en voor koeling en neutronenremming zwaar water inzetten. Daarin ontstaat tritium dat bruikbaar is voor waterstofbommen. Ook zijn Candu-reactoren zeer geschikt voor plutoniumproduktie omdat in vol bedrijf splijtstof kan worden gewisseld.