Vendex worstelt met wegblijven klanten

AMSTERDAM, 17 APRIL. De malaise in de detailhandel duurt onverminderd voort. “Een rotmarkt”, zo karakteriseerde Vendex-topman mr. J.M. Hessels gisteren de tegenvallende verkopen in de V&Dwarenhuizen, waardoor de winst van het gehele Vendex-concern fors is gedrukt. Macintosh, eigenaar van onder meer de Superconfex-kledingwinkels, illustreerde de woorden van de Vendex-topman met het bericht dat door het wegblijven van de klant de winst over het eerste half jaar lager zal uitkomen.

De detailhandel somt als reden voor de malaise altijd graag externe omstandigheden op. Hessels noemde als een belangrijke factor de geringe groei van de koopkracht van de consument gedurende een reeks van jaren. Ondertussen nemen de uitgaven voor wonen, onderwijs, verzekeringen en gemeentelijke heffingen fors toe. De Vendex-topman riep het kabinet op fiscale regelingen die veel geld wegzuigen, zoals het spaarloon, nog eens te bekijken.

Maar er zijn ook interne redenen waardoor het begrijpelijk is dat de warenhuizen veel last hebben van de teleurstellende vraag bij consumenten. Warenhuizen zijn per definitie bedrijven die in een krappe markt de meeste concurrentie ondervinden van andere, gespecialiseerde formulers die goedkoper kunnen werken. V&D en KBB hebben het duurste personeel in dienst, zijn gevestigd op dure toplokaties en door het brede assortiment zijn ook de produkten vaak duurder.

Toch lijkt Vendex beter dan concurrent KBB om te gaan met de kopersstaking. V&D boekt succes in de strijd met de warenhuizen van KBB, de Hema en de Bijenkorf. V&D heeft de afgelopen jaren forse reorganisaties onder het personeel doorgevoerd en de logistiek sterk verbeterd. De samenstelling van het assortiment werd veranderd en produktgroepen die onvoldoende rendeerden werden verwijderd. Vroom & Dreesmann heeft inmiddels een aantal vestigingen ingrijpend verbouwd. V&D, dat ironisch genoeg een belang van 36 procent heeft in KBB, heeft daardoor een aanzienlijke overlap met de Bijenkorf. In de voor de V&D-warenhuizen belangrijkste produktgroepen werd marktaandeel gewonnen. “Als er een opleving komt, dan gaat het hard met V&D”, zo verzekerde Hessels gisteren.

Maar de vernietigende prijzenslag die de detailhandel in zijn greep heeft, deed dat voordeel voor Vendex weer teniet. Hessels durfde om die reden gisteren geen prognose te geven voor de winst over het lopende boekjaar. “Het hangt te veel af van de consument. Ik hoop niet dat er net als vorig jaar veel afgeprijsd gaat worden.”

Maar die hoop lijkt ijdel. Consumenten worden steeds slimmer in hun bestedingen. Prijzen worden vergeleken en er wordt minder verkocht. In plaats daarvan gaan consumenten er gewoon van uit dat de detailhandel komt met speciale aanbiedingen. Vooral voor feestdagen en dan in het bijzonder kerst, wordt die trend zichtbaar. Meer dan de helft van de Nederlandse consumenten begint met winkelen een week voor kerst.

Daarnaast zijn de warenhuizen zelf verantwoordelijk voor de groeiende overcapaciteit op de Nederlandse markt. Zo wil De Bijenkorf de sprong wagen naar nieuwe vestigingsplaatsen. KBB-directievoorzitter Huisman liet eerder dit jaar weten dat De Bijenkorf serieus kijkt naar vestiging in middelgrote steden, waarbij wordt gedacht aan kleinere warenhuizen in winkelcentra in binnensteden. De plannen van De Bijenkorf betekenen dat de bestaande overcapaciteit van de Nederlandse warenhuizen de komende jaren nog verder zal toenemen. V&D, dat zo'n 60 vestigingen in winkelcentra heeft, zal niet met de armen over elkaar toekijken als De Bijenkorf in een belendend pand een nieuwe vestiging begint.

Het wegblijven van de klant belette Vendex niet beleggers gisteren een netto winst te presenteren die met acht procent is gegroeid tot 412 miljoen gulden. Dat was te danken aan de winst die het concern behaalt uit de herontwikkeling en verkoop van onroerend goed. Het afgelopen boekjaar bedroeg het resultaat uit onroerend goed maar liefst 126 miljoen gulden, tegen 51 miljoen in het jaar daarvoor. Zonder die winst uit onroerend goed was de winst met twee procent gedaald.

Die baten uit onroerend goed zorgen ook de komende jaren voor een stabiele winstgroei bij Vendex. Tot 1999 verwacht Vendex een opbrengst van 600 miljoen gulden uit de verkoop van kantoren en distributiecentra die het concern als gevolg van verbeterde logistiek niet meer nodig heeft. De herontwikkeling van honderdduizenden vierkante meters onroerend goed zal bovendien zorgen voor een gemiddelde winstbijdrage van dertig miljoen gulden per jaar. Beleggers die vorig jaar bij de beursgang aandelen Vendex hebben gekocht hoeven zich voorlopig geen zorgen te maken. Het succes van de onroerend-goedmaatschappij Vendex staat daar, voorlopig, borg voor.