Onder leiding langs kunst surfen bij Stroom

Silicon Rally//Stroom op Internet. T/m 8 juni. Stroom, Spui 193-195, Den Haag. Di t/m za 12-17u. http://www.stroom.nl

De tentoonstelling Silicon Rally in Stroom, het Haags Centrum voor Beeldende Kunst, heeft al enkele habitués. Deze trouwe bezoekers zijn dagelijks te vinden achter één van de negen computers die in de expositieruimte staan opgesteld. Alleen of in kleine groepjes surfen zij langs de ongeveer tweehonderd Websides die Stroom heeft geselecteerd op Internet.

Silicon Rally - Silicon Valley in Californië is de bakermat van de computerindustrie - biedt een eerste verkenning van Internet. Stroom, dat onder meer opdrachten geeft voor kunst in de openbare ruimte, heeft beeldend kunstenaar Jouke Kleerebezem als gids op verkenningstocht gestuurd om de mogelijkheden te onderzoeken voor de produktie en presentatie van kunst in de virtuele openbare ruimte. Het bekijken van de geselecteerde sites neemt ongeveer twee weken in beslag, schat Kleerebezem.

Wat hebben beeldende kunstenaars, architecten, ontwerpers of media specialisten inmiddels langs de digitale snelweg of in de digitale stad opgericht? Kleerebezem heeft samen met een redaktie het digitale landschap ingedeeld in vier secties: Arts, Spaces, Media en Spheres. Deze secties overlappen elkaar deels, maar de eerste twee wortelen nog in de materiële werkelijkheid, terwijl Media en Spheres immaterieel en conceptueel zijn. Bij het spreken over het World Wide Net of Internet vallen veelvuldig termen als stad, snelweg, landschap. Ondanks het gebruik van deze metaforen willen de samenstellers van Silicon Rally Internet zo veel mogelijk benaderen als een terra incognita.

Silicon Rally is - het kan haast niet anders - een presentatie in ontwikkeling. Tijdens de Stroom-expositieduur zal het aantal Internet-aansluitingen volgens ruwe schattingen wereldwijd groeien van 37 tot 42 miljoen. Klikkend met de muis ontdekt men telkens nieuwe culturele sites. Daarnaast levert een netwerk van internationale correspondenten een bijdrage aan het project. En individuele netgebruikers kunnen via een gastenboek met Stroom en met elkaar communiceren.

Elke bezoeker van Silicon Rally kiest zijn eigen parcours. Naar mijn eerste indruk gaat het Internetgebruikers op dit moment meer om communicatie, om het leggen van contacten, dan om het produceren van digitale kunstwerken. Zo biedt Peter Klashorst zijn schilderijen te koop aan (de prijzen staan erbij in dollars). KaapLand, de homepage van mediakunstenaar Gérald van der Kaap die onlangs de Capi-Lux Alblas prijs won, is een chaotische verzameling plaatjes en privé-correspondentie. Peter Santino kwam er na 28 jaar achter dat hij als beeldend kunstenaar eigenlijk mislukt is. Daarom biedt hij de bezoekers van zijn Failure Institute zijn oprechte verontschuldigingen aan.

De Groningse academie Minerva geeft onder het regelmatig tikkende geluid van een ouderwetse schrijfmachine informatie over een lezingenprogramma. Vergeleken hiermee zijn de simpele beeldgrapjes uit de Smiley Dictionary - een soort netlingo - leuker. De kop van Smiley vertaald in leestekens levert pictogrammen op als (draai de krant een kwartslag naar links) :-> (sarcastische glimlach) en :-* (kus).

Verder zijn er non-artistieke actiegroepen als de Digitale Burgerbeweging Nederland die pleit voor digitale democratie. Als de Italiaanse Futuristen nu geleefd hadden, zouden ze, anders dan in 1909, hun manifest niet in Le Figaro publiceren, maar via Internet verspreiden.

Bijna onvermijdelijk grijp je bij het beschrijven van de nieuwe media-wereld, terug op bekende situaties. Het motto van Silicon Rally is een uitspraak van mediafilosoof Marshall McLuhan uit 1967: 'We march backwards into the future.' Toch ben je verbaasd als je bij het ultra-moderne Newyorkse Dia Center waar het Russische kunstenaarsduo Komar & Melamid hun project Most wanted Paintings presenteert, wordt herinnerd aan een beroemde tekst op een classicistisch schilderij van Poussin. Op dit schilderij uit 1655 vinden herders een grafsteen met de tekst: Et in Arcadia Ego. Zelfs op het World Wide Web is de dood aanwezig.

Silicon Rally is goed georganiseerd. Studenten van de TU-Delft helpen de Internet-analfabeet op weg en al snel ben je compleet van deze wereld. Zelfs het bekijken van plaatjes, wat thuis met een modem vaak tergend lang duurt, gaat dankzij een ISDN-kabelaansluiting vrij snel. Een bezoek aan de expositie is overigens niet noodzakelijk. Internetgebruikers kunnen, uiteraard, ook thuis het programma bekijken. Adres: http:// www.stroom.nl.

    • Din Pieters