Mijn vijver

In mijn tuin ligt een vijver. En nu vorst, sneeuw en ijs voorbij zijn, kan ik zien dat het niet erg goed met 'm gaat. Hij loopt leeg. Maar ook weer niet helemaal. Hij lijkt op een theekopje waarvan de thee niet helemaal is opgedronken.

Op de bodem ligt drab, dode vegetatie en het weinige water dat nog is overgebleven is net voldoende geweest voor het aandragen van wat dode vis: haal ons eruit. Ik haalde ze eruit met een schepnet. Echt een mooi schepnet voor vis. Ook in ander opzicht ben ik goed voorzien van wat je noemt: spullen. Ik weet heel goed hoe je een lekke folievijver repareert. Precies daar tot waar het water is blijven staan zit het lek. Dat heb je zo gevonden. Je plakt het dicht als een binnenband met lijm die ook onder water houdt. Als dat het enige lek is ben je klaar. Vorig jaar had ik vijf lekken: aangebracht door jeugdige familieleden die met stokken het ijs hadden beproefd op sterkte. Maar nadat ik die vijf gaten had gedicht, bleef de waterstand lager dan hij zou moeten zijn. Ik heb ontdekt dat in folie, of landbouwplastic, ronde gaatjes kunnen ontstaan ter grootte van een suikerkorrel. Hoe die er in komen weet ik niet, maar één zo'n gaatje is voldoende om te verklaren dat mijn vijver zijn water laat lopen, terwijl het bijna onmogelijk is dat gaatje te vinden. Ik moet dus misschien wel, na veertien jaar, mijn vijver totaal vernieuwen, alle plastic er uit, 'n nieuwe lap er in. Zie ik tegen op.

Tot zover de lasten, nu de lusten.

Allereerst het graven. Je staat in een kuil met rondom een bergketen van zand. Je kunt er niet meer overheen kijken en je graaft maar door, net als op de kleuterschool maak je zowat de diepste kuil van de wereld. Want hoe groter de vijver, hoe meer hij gaat lijken op een veenplas of zo. Hij kan niet groot genoeg zijn. Vervolgens folie gehaald, een zwaar pak dat nauwelijks in je auto kan. Het leggen is een kwestie van uitvouwen. De randen knip je bij en stop je onder het zand. Dit zwartglimmende, maagdelijke dal leg je 24 uur aan de tuinslang en klaar is Kees.

Een nieuwe vijver is een Nieuwe Wereld. Je hoeft niets te doen. Toen ik zoveel jaar geleden mijn eerste vijver in werking stelde, had ik geen idee van de krachten der natuur - en nog niet. Nog steeds kan ik niet begrijpen hoe het geschiedde dat ik al in de eerste zomer kikkers had. Terwijl in de wijde omtrek, +10 m NAP, geen sloot of plas te bekennen valt. Hoe hebben die kikkers geweten dat achter hun horizon een nieuwe vijver op hen lag te wachten? Twee jaar later zag ik door het prachtig heldere water dat de folie, op de bodem, wonderlijke kronkels vertoonde en dat die kronkels bewogen, en dat dat salamanders waren, zwarte. Hoe zijn die daar gekomen? Vijf eeuwen geleden had ik het antwoord geweten: kikkers en salamanders ontstaan uit het slik. Maar dat mogen we nu niet meer denken.

Ik had ook vissen dus. Die ontstaan per se niet uit het slik, die moet je erin gooien. Ik had een flinke goudvis, zo groot als een boek, te groot misschien om zich in de winter te verbergen tegen de vorst. Maar die beesten zijn ijzersterk. Toen het 's erg gevroren had, is hij al zwemmend in het ijs stil blijven staan, rechtop. Dood. Maar toen de dooi was ingetreden en het ijs gebroken, is hij weer verder gezwommen. Maar deze laatste, strenge winter heeft hij niet overleefd. En wat er nog van al mijn kikkers, salamanders, bloedzuigers en ammonietslakken is overgebleven, moet ik ook nog zien.

Ik doe mijn best: ik doe niets. Ik geef hem nog een jaar. Als het straks gaat regenen zullen de boorden weer groen en sappig zijn, en zal het leven zich herstellen. Een nieuwe vijver aanleggen: met genoegen. Maar als ik daarvoor de oude moet opruimen, zie ik er tegenop.

Als ik nu naar mijn vijver kijk, moet ik me schamen. Droge, grijze vellen plastic, met op de bodem een prutsbeetje water. Dat water is sinds een paar dagen overwoekerd door alg, van een weerzinwekkend fel groen. Een vieze, synthetische kleur. Als hier een fabriek in de buurt stond, zou ik zeggen: 't komt van die fabriek. Nu moet ik zeggen: 't komt van de natuur.

    • Gerrit Krol