Ooit bespuugd, nu de leider van het Duitse team

Jérôme Boateng De boomlange verdediger wordt in Duitsland geprezen om zijn kwaliteiten op het veld, maar ook vanwege zijn bijzondere levenservaring

AP

Op een druk kruispunt in de Berlijnse volkswijk Wedding, boven een winkel voor goedkope matrassen, zijn grote portretten van Jérôme Boateng en zijn twee broers op een blinde muur geschilderd. ‘Opgegroeid op beton’, staat er trots boven.

AFP

AFP

Op het EK in Frankrijk blijkt dat Jérôme Boateng – inmiddels 27 jaar oud en 1,92 meter lang – als voetballer nooit is gestopt met groeien. De centrumverdediger van Bayern München en 61-voudig international ontpopt zich als een van de leidersfiguren op het veld en daarbuiten.

Wereldkampioen Duitsland had donderdagavond weinig om trots op te zijn, na de moeizame 0-0 tegen Polen. Nog nahijgend van de wedstrijd wreef Boateng nog wat zout in de wonde. De Duitse spelers bewogen te weinig, de voorhoede was niet gevaarlijk, „als het zo doorgaat komen we niet ver”, zei hij zonder omwegen tegen een tv-verslaggever.

Het was een nieuwe rol voor de van nature terughoudende Boateng (geen familie van voormalig Feyenoorder George Boateng). En Joachim Löw, de Duitse bondscoach, prees hem voor zijn heldere en terechte kritiek. De boomlange verdediger geniet respect, vanwege zijn kwaliteiten op het veld, maar ook door de rust die hij uitstraalt en door zijn bijzondere levenservaring.

In de Duitse pers werd hij dit weekend alom geprezen: Boateng ist der Boss, kopte Bild Am Sonntag. Het epicentrum van de Duitse Mannschaft, aldus Die Welt. Rustpunt en centrum van kracht, schreef Boateng-biograaf Michael Horeni in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Een paar weken geleden stond Boateng ook op de voorpagina’s, maar toen vanwege zijn huidskleur: een van de leiders van de rechts-nationalistische partij Alternative für Deutschland, Alexander Gauland, had gezegd dat „de mensen” hem waarderen als voetballer, maar dat ze „een Boateng niet als buurman” willen.

Als weinig anderen kent Michael Horeni de veelbewogen levens van Boateng en zijn broers. Hij schreef er een indrukwekkende biografie over (Die Brüder Boateng; Drei deutsche Leben zwischen Wedding und Weltfußball). Het zijn levens waarin voetbal centraal staat, maar waarin sociale verschillen, openlijk racisme en familiale spanningen ook een belangrijke rol hebben gespeeld.

In de probleemwijk Wedding heeft Jérôme Boateng wel leren voetballen, maar anders dan zijn oudere halfbroers George en Kevin-Prince Boateng woonde hij er niet. De drie broers hebben dezelfde vader, die als student uit Ghana naar Duitsland is gekomen, maar de oudste twee groeiden vrijwel zonder hun vader op. In een buurt met veel immigranten, veel armoe, veel criminaliteit – maar ook met een voetbalkooi, waar de jongens altijd te vinden waren.

Voetbalkooi

Jérôme woonde met zijn moeder in een andere wereld: de Berlijnse middenklassewijk Wilmersdorf. Als het aan z’n moeder had gelegen was hij niet op voetbal, maar op tennis gegaan. Voetbal vond ze een proletensport, met die schreeuwende ouders langs de kant. Maar al als jochie was Jérôme altijd met een voetbal in de weer. Toen hij een jaar of acht was nam hij na school bijna elke dag de U-Bahn naar het ruige Wedding, om daar met George en Kevin tot het donker werd te voetballen in die voetbalkooi, waar het veld van asfalt is en het doel bestaat uit ijzeren palen zonder net.

In fanatieke concurrentie met elkaar leerden ze daar voetballen, hard zijn voor zichzelf en doorzetten. Bij de verenigingen waarvan ze lid werden leerden ze racisme kennen, vooral bij uitwedstrijden in het oosten van Duitsland. Daar bespuugden ouders van het andere team de jongens. Of ze moedigden hun kinderen aan „die neger” te pakken te nemen. „Dat blijft je altijd bij”, heeft Boateng eens in een interview gezegd.

Hij is zich er altijd van bewust geweest dat hij geluk heeft gehad dat hij in vergelijking met zijn broers beschermd is opgegroeid. George raakte verzeild in de criminaliteit en belandde zelfs in de gevangenis. Uiteindelijk heeft hij met steun van zijn broers een huis in een buitenwijk kunnen kopen. Hij fokt nu honden en treedt op als rapper.

Kevin is er wél in geslaagd een ster te worden, hij speelt bij AC Milan. Maar slechts met grote moeite heeft hij zich kunnen ontworstelen aan het imago een onhandelbare jongen uit het getto te zijn. In de eeuwige broederstrijd met Jérôme was hij niet alleen de oudere, maar ook de fellere en impulsievere. Toen hij in 2010 bij Portsmouth speelde beging hij, in de finale van de Engelse beker tegen Chelsea, een zware overtreding tegen zijn landgenoot Michael Ballack. Ballack had een paar weken later bij het WK in Zuid-Afrika moeten aantreden als aanvoerder van het Duitse elftal, maar moest nu geblesseerd verstek laten gaan. Kevin, die bij dat WK uitkwam voor Ghana (en tegen zijn broer moest spelen) werd de meest gehate man van Duitsland.

De naam Boateng kreeg een slechte klank in het land. Zolang Jérôme zich netjes gedroeg stelde de pers ‘de goede broer uit Wilmersdorf’ en ‘de slechte broer uit Wedding’ graag tegenover elkaar. Maar beging Jérôme een overtreding, dan was hij meteen weer ‘een echte Boateng’.

Joachim Löw heeft zich daardoor nooit van de wijs laten brengen. Toen hij Jérôme in 2009 voor het eerst in het nationale team opnam, moest Jérôme na twee gele kaarten het veld verlaten. Löw nam hem meteen in bescherming. „Hij stond onder grote druk en hoort vanaf nu bij de vaste selectie”, zei Löw. Het vertrouwen dat hij Boateng schonk betaalt zich nu uit.