Bezinning op opvoeding na dood pilootje

WASHINGTON, 16 APRIL. De dood van het zevenjarige Amerikaanse pilootje Jessica Dubroff heeft de aanzet gegeven tot een nationale bezinning op opvoeding, ouderlijke verantwoordelijkheid en wat het betekent om kind te zijn in Amerika. Al jaren berichten de Amerikaanse media over tien-, negen- en achtjarige kinderen die vliegrecords vestigen. Maar nadat Jessica Dubroff donderdag neestortte in het vliegtuigje waarmee ze als jongste piloot in de geschiedenis het Amerikaanse continent had willen oversteken, is men zich opeens gaan realiseren dat dergelijke stunts niet zozeer schattig, grappig of indrukwekkend zijn, maar levensgevaarlijk en absurd.

Althans, dat is de teneur van de meeste commentaren in de media op het tragische ongeluk. In Californië werd, onder meer door de gouverneur, de ondernemingslust en de zin voor avontuur van het meisje nog geprezen als de belichaming van de ware Californische geest. Maar over het algemeen overheersen toch woede, verbijstering en onbegrip. De ouders die hun dochter hebben aangespoord in haar vliegeniersdroom worden vrijwel unaniem veroordeeld. De vader, die zelf ook om het leven kwam, omdat hij het meisje gebruikt zou hebben voor zijn eigen ambities. En de moeder omdat ze zelfs nà het ongeluk nog niet wilde inzien dat de hele onderneming gekkenwerk was. Ze zei dat ze haar dochter altijd welbewust had vrij gelaten in haar keuzes en ze was ervan overtuigd dat ze gestorven was in “een staat van vreugde”.

Zoals ieder fait divers in de Amerikaanse media liefst onmiddellijk wordt uitgelegd als symptoom van een breder maatschappelijk probleem, zo zijn ook aan dit ongeluk al verschillende betekenissen verleend. Binnen een dag was de verongelukte Jessica al het symbool van alle kinderen die door overambitieuze ouders worden opgejut tot extreme prestaties - op de tennisbaan, op balletles of op school. Tegelijk wordt haar geval juist als afschrikwekkend voorbeeld gezien van een generatie kinderen die van hun ouders in alles hun zin krijgen. Door haar ongeluk dringt het plotseling tot het nationale bewustzijn door, schrijft het weekblad Time deze week in zijn omslagartikel, dat “de vrijheid om een persoonlijke identiteit na te streven ook te ver kan gaan”.

Maar niet alleen de ouders en opvoeders van Amerika worden aangespoord om lering te trekken uit het tragische ongeluk. De media stellen ook hun eigen medeplichtigheid aan de orde. Jessica's vliegreis werd aanvankelijk, zolang het goed leek te gaan, verslagen als een interessant menselijk verhaal. “Waarom protesteerden we niet en schreeuwden we niet: DIT IS KRANKZINNIG?”, schreef columnist Maureen Dowd zondag in The New York Times. “We hadden dat schattige, kleine meisje dat een dom record wilde breken nooit als een heldin moeten behandelen.” Zonder de belangstelling van de media had de hele tocht van Jessica waarschijnlijk nooit plaatsgehad, zegt hoofdredacteur McClellan van het tijdschrift Flying.

Wat in de talrijke reacties op het drama vooral aan het licht treedt, is de grote onzekerheid in de Amerikaanse samenleving over kinderen, en over de scheidslijn tussen jeugd en volwassenheid. Aan de ene kant worden kinderen op allerlei gebied geacht steeds vroeger volwassen te zijn. Het bedrijfsleven ziet kleuters al als een aantrekkelijke doelgroep, die dan ook flink met reclameboodschappen bestookt moet worden. In de sport zijn de prestaties van jeugdtalenten hoogst serieuze aangelegenheden. Via televisieprogramma's worden kinderen vertrouwd gemaakt met allerlei intieme kanten van het volwassen leven. En jeugdige misdadigers worden soms berecht alsof ze volwassen zijn.

Aan de andere kant is er een krampachtige neiging om kinderen tegen allerlei heuse of vermeende risico's te beschermen, zowel hun geestelijke welzijn als hun fysieke veiligheid. Via een computer-chip moeten ouders in staat worden gesteld televisieprogramma's - bijvoorbeeld met veel geweld - van hun scherm te weren. Op speelterreintjes worden de klimrekken verwijderd omdat een kind er eens af zou kunnen vallen. New York discussieert over de vraag of veiligheidsgordels voor kleuters en peuters in winkelwagentjes verplicht gesteld moeten worden. “Het vinden van een evenwicht tussen de gevaren en de voordelen van de risico's die kinderen nemen vereist een subtiele uitdaging”, schrijft The New York Times in een hoofdartikel over de kwestie. Dat begint nu bij velen te dagen, zij het nog niet bij iedereen.

“Ik heb al het mogelijke gedaan”, zei Jessica's moeder na het ongeluk, “om te zorgen dat dit kind de vrijheid had om haar eigen keuzes te maken, om dat te bereiken waar Amerika voor staat.” En een negenjarig pilootje dat geïnterviewd werd door Larry King op CNN zei, toen hem gevraagd werd of het ongeluk hem niet angstig had gemaakt: “Hmm, ik stond er wel even bij stil en dacht: niet meer vliegen met slecht weer.”

    • Juurd Eijsvoogel