Westen moet geen krimp geven tegenover Rusland

De heren Bolkestein en Barkman hebben in deze krant betoogd dat de NAVO groot genoeg is en dat de uitbreiding van deze organisatie zinloos en niet in Westeuropees belang zou zijn (3 en 24 februari). Deze redenering is onjuist en bewijst een stukje liberaal provincialisme. Juist na de recente uitspraken van de Russische minister van buitenlandse zaken J. Primakov waarin eindelijk sprake is van een stap in de goede richting door het mogelijk staken van het Russische verzet tegen uitbreiding van de NAVO.

De eigenlijke vraag is of Rusland nog beschikkingsrecht over Oost-Europa en de voormalige Sovjet-republieken heeft. Hierop geeft de liberaal Bolkestein niet thuis met zijn oplossing 'Rusland niet tarten of paaien'. Zijn recept is niets doen, of een verdieping van het Partnership for Peace als oplossing voor Oost-Europa. De meeste landen van Oost-Europa of van de voormalige Sovjet-Unie die inmiddels de smaak van de vrijheid hebben mogen proeven, hebben nu een begrijpelijke angst voor Rusland. Want dit land is de erfgenaam van de communistische Sovjet-Unie, de oorzaak van hun huidige armoede, achterstand en vooral van de miljoenen slachtoffers daarvan. Daarnaast kan een ex-supermacht in een identiteits- en economische crisis onberekenbaar worden. Zie de oorlog in Tsjetsjenië of de dreigende taal van sommige Russische politici over het herstel van de voormalige USSR. De jonge en gebrekkige Oosteuropese democratieën willen voorkomen dat er zich historische fouten, zoals de 'invloedssfeer'-gebieden, gaan herhalen en dat zij opnieuw belet worden om hun toekomst zelf te bepalen. Het is net als met jongens uit een buurt, waar er één groter, sterker en gewelddadiger is en jarenlang iedereen terroriseerde. Vaak deelde hij stevige klappen uit aan wie die zijn gezag durfden uit te dagen, zoals in 1968 in Tsjechoslowakije. Kunnen wij het deze jongens kwalijk nemen dat zij nu, als zij wel mogen kiezen, voor een totaal ander soort vriend kiezen?

Het kernprobleem blijft de manier van denken van Rusland. Die moet veranderen. Alleen het Westen kan op dat punt helpen, door de juiste signalen naar Moskou te sturen. Wanneer gaat Rusland - post-communistisch of weer communistisch - zich houden aan de democratische spelregls van niet-inmenging van de zaken van andere landen en houdt het op zich ongevraagd de rol van politieman van Oost-Europa toe te kennen? Zonder Westerse begeleiding nooit. Daarom kan het Westen zich geen tekens van zwakte meer permitteren. Dat zou in Moskou worden gezien als groen licht voor een vernieuwde 'invloedssfeer'-politiek vandaag, of wie weet waarvoor morgen.

Ook bekend is de ongenuanceerde aanval van Euro-scepticus Bolkestein over de Europese integratie of 'nationalisme is oorlog'-uitspraken van de grootste levende Europeaan H. Kohl. De bedoeling om Europa kunstmatig weer in tweeën te delen kan een nieuwe historische vergissing worden. Zouden de twee auteurs de lessen uit het verleden, van isolationisme en Europees nationalisme, zijn vergeten? Het Westen zou Oost-Europa kunnen negeren, maar niet de gevaren en dreigingen uit het Oosten. Kernwapens die in verkeerde, nationalistische, neo-communistische of terroristische handen kunnen vallen. Verrottende kernwapens of mogelijke Tsjernobyls. Zijn de auteurs soms vergeten wat het kostenplaatje van Bosnië is? Voorlopig tientallen miljarden Europese belastingguldens voor één Bosnië. Maar er zijn er nog veel meer Bosnië's mogelijk: Korsovo, Macedonië, Moldavië's Transnistrië, etcetera. Bovendien is per traditie Oost-Europa het 'cordon sanitaire' van West-Europa geweest, de beschermlijn tegen de 'barbaren'. Daarnaast hebben deze landen door het dragen op hun zwakke schouders van de lasten van het embargo van Servië grote economische schade opgelopen. Echter, ook op die manier werd de vrede in Bosnië mede mogelijk gemaakt.

De grote uitdaging aan de hedendaagse Nederlandse politici zou moeten zijn het creatief aanpakken van de Oosteuropese problemen, in plaats van het struisvogelachtig negeren daarvan en het propageren van nationaal belang. Of wil de VVD zijn naam soms veranderen in Dorpsbelang Partij?

Zoals de Amerikanen het zeggen: de heer Bolkestein speaks loudly but carries a small stick. Jammer.

    • Cornel Colceru