Van bordenjongen tot meester

Arme Kamsky. Zijn match om het wereldkampioenschap had al in de zomer van vorig jaar moeten plaatsvinden. Hij wacht nog steeds. Karpov wacht ook, maar hij is al wereldkampioen en hij heeft geen haast om afgelost te worden. Voor de vijanden van Saddam Hussein is Kamsky nu de man die wel in Bagdad had willen spelen en pas tot ander inzicht kwam toen de Amerikaanse autoriteiten hem er op wezen dat hij een boete van een miljoen dollar zou kunnen krijgen, een gevangenisstraf van twaalf jaar en dat hij zijn naturalisatie tot Amerikaan wel zou kunnen vergeten. Voor de wereldschaakbond is Kamsky de man die weigerde te spelen toen de match eindelijk onder dak was.

Hoe diplomatiek speelde Karpov het spel. Hij was even in Den Haag bij het Aegon computertoernooi en tegen allerlei kennissen vertelde hij dat hij nooit in Bagdad zou hebben gespeeld, omdat hij werk doet voor de Unesco - vele goede werken geschieden kennelijk in stilte - en men hem daar had gezegd dat het afgelopen zou zijn als hij naar Irak ging. Maar toen hem op een persconferentie werd gevraagd of hij bereid was om in Bagdad te spelen, weigerde hij om antwoord te geven. Als de match Karpov-Kamsky helemaal niet door gaat, zal het alleen Kamsky zijn die er de schuld van zal krijgen. En als die match wel doorgaat en Kamsky zou hem winnen, dan zal hij er ook weinig plezier van beleven. Bekroning van jarenlange herculische arbeid. Interzonaal toernooi, kandidatenmatches, match om het wereldkampioenschap. Alles gewonnen. Dan komt een paar maanden later, in december van dit jaar, dat frivole knock out toernooi van Iljoemzjinov waaruit een wereldkampioen nieuwe stijl tevoorschijn komt, en Kamsky is weer vergeten.

Er waren de afgelopen weken twee internationale toernooien in New York. Het zou de zaak van Kamsky goed doen als hij bij zulke wedstrijden eens kwam kijken. Vriendelijke en luchtige gesprekjes met deelnemers en officials. Charmante toespraak bij de opening over de verwording van de wereldschaakbond, de onmogelijke situatie waarin hijzelf verkeert en de plicht van de Amerikaanse schaakgemeenschap om er wat aan te doen. Heldere toelichting voor de pers. Het zit niet in zijn repertoire.

Het eerste toernooi in New York was een gesloten toernooi voor twaalf spelers, - zeldzaam in Amerika - het Chess in the Schools toernooi. Het werd gewonnen door Michael Adams en de Nederlandse kampioen Ivan Sokolov werd tweede. De laatste plaats was voor Joshua Waitzkin, de hoofdpersoon van de film Searching for Bobby Fischer.

Een dag later begon het New York Open en dat werd gewonnen door de onvermoeibare Loek van Wely. Het werd deze keer niet in New York gehouden, maar in het nabijgelegen Newark. Het is niet te hopen dat dat een traditie wordt. Er wordt wel gezegd dat het een schaker niet uitmaakt waar hij is, zolang hij maar een bord voor zijn hoofd heeft, maar toen het New York Open nog in het hart van Manhattan werd gespeeld, was het voor veel schakers een prettige gelegenheid om New York eens te zien.

Er was nog een ander opvallend Nederlands succes. Tom Bottema, bij velen vooral bekend als oprichter van de Internationale Associatie van Bordenjongens en als medewerker van de persdienst van het Hoogovenstoernooi, behaalde een meesterresultaat. Het is nog niet helemaal van krantenjongen tot miljonair, maar toch een eind in de goede richting.

Na het New York Open speelde Van Wely ook nog in het New York City Blitz Championship, een snelschaaktoernooi. Hij won het samen met Adams. Bottema kwam ook heel behoorlijk voor de dag. Tevreden vertrokken onze jonge helden daarna naar de gokstad Atlantic City, waar zij een goede belegging van de prijzengelden hoopten te vinden.

Wit Van Wely-zwart Kreiman

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. Pg1-f3 0-0 6. Lf1-e2 e7-e5 7. 0-0 Pb8-c6 8. d4-d5 Pc6-e7 9. b2-b4 Een lievelingsvariant van Van Wely. In een nieuw boek van Nunn en Burgess, King's Indian Main Line, worden er 57 bladzijden aan gewijd. 9...Kg8-h8 Aan deze trage zet besteden de auteurs terecht maar een paar regels. 10. c4-c5 Pe7-g8 11. a2-a4 Lg7-h6 Beter meteen 11...Ph5 12. Lc1-a3 Pf6-h5 13. a4-a5 Ph5-f4 14. b4-b5 b7-b6 15. c5xd6 c7xd6 16. La3-b4 Ta8-b8 17. a5xb6 a7xb6 18. Tf1-e1 f7-f5 19. Le2-f1 Pg8-f6 20. Pf3-d2 Pf6-g4 21. g2-g3 Pf4-h5 22. Pd2-c4

De witte aanval heeft snelle vorderingen gemaakt. Zwart moet materiaal verliezen. 22...Tf8-f6 23. f2-f3 Pg4xh2 24. Kg1xh2 f5-f4 25. g3-g4 Ph5-g3 26. Lf1-h3 Lh6-g5 27. Pc3-a4 h7-h5 28. Pa4xb6 h5xg4 29. f3xg4 Dd8-c7 30. Dd1-f3 Tb8xb6 31. Te1-c1 Tb6-b8 32. Pc4xd6 Dc7-d7 33. Df3-c3 Tf6xd6 34. Dc3xe5+ Lg5-f6 35. De5xd6 Lf6xa1 36. Dd6xb8 Zwart gaf op.

En zie hier hoe de strijd verloopt tussen de bordenjongen en een grootmeester die in het verleden wereldkampioenskandidaat was en nu vijftiende op de wereldranglijst staat. Wit heeft in het begin licht positioneel voordeel, wint na een onvoorzichtige zet van zijn tegenstander een pion en staat dan gewonnen, maar hij laat zijn grote tegenstander helaas op het laatst ontglippen.

Wit Bottema-zwart Ehlvest

1. Pb1-c3 g7-g6 2. d2-d4 Lf8-g7 3. Pg1-f3 d7-d6 4. e2-e4 Pb8-d7 5. Lf1-e2 e7-e5 6. Lc1-e3 Pg8-f6 7. 0-0 0-0 8. d4xe5 d6xe5 9. Pf3-d2 Dd8-e7 10. Pd2-c4 Tf8-d8 11. Dd1-c1 Pd7-f8 12. Tf1-d1 Lc8-d7 13. a2-a4 c7-c6 14. f2-f3 Pf6-e8 15. Le2-f1 Pf8-e6 16. Pc3-e2 f7-f5 17. e4xf5 g6xf5 18. f3-f4 e5xf4 19. Pe2xf4 Pe8-f6 20. Pc4-e5 Pe6xf4 21. Le3xf4 Ld7-e6 22. Td1xd8+ Ta8xd8 23. Pe5-d3 Pf6-e4 24. c2-c3 De7-h4 25. Dc1-e1 Dh4xe1 26. Ta1xe1 Le6-b3 Deze optimistische zet lokt een actie uit die zwart in grote problemen brengt. 27. g2-g4 Lg7-f6 28. g4xf5 Pe4-g5 29. Te1-e3 Pg5-f7 Wit heeft een pion veroverd en staat ongetwijfeld gewonnen. 30. Pd3-c5 Lb3-c2

31. Pc5-e4 Lf6-e5 32. Lf4xe5 Pf7xe5 33. Pe4-g5 33. Pc5 was ijzersterk. 33...Td8-e8 34. f5-f6 Kg8-f8 35. Lf1-e2 Lc2-g6 36. h2-h4 h7-h6 37. Pg5-h3 Kf8-f7 Zwart is ontsnapt. 38. Ph3-f4 Kf7xf6 39. Pf4xg6 Kf6xg6 40. Te3-g3+ Kg6-f6 41. Kg1-f2 a7-a5 42. Tg3-g1 Te8-d8 43. Kf2-e3 Remise.