'Rechtspraak is afhankelijk van plaatsvervangers'

ROTTERDAM, 13 APRIL. De Nederlandse rechtspraak is afhankelijk geworden van de inzet van plaatsvervangend rechters. Door de grote werklast kunnen de vaste rechters niet meer alle zaken afhandelen. Over deze situatie bestaat grote onvrede binnen de rechterlijke macht. Vooral het optreden van advocaten als rechter-plaatsvervanger is omstreden.

Dit zijn enige conclusies uit een gisteren verschenen rapport over plaatsvervangend rechters van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie en de Katholieke Universiteit Nijmegen. Het onderzoek werd verricht in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), waarvan de meeste rechters en officieren van justitie in Nederland lid zijn. De NVvR wilde het aandeel van de plaatsvervangend rechters in de Nederlandse rechtspraak in kaart brengen.

In Nederland zijn volgens het rapport 3.479 plaatsvervangend rechters geregistreerd. Het totaal aantal vaste rechters is circa 1.500. Het werkelijke aantal plaatsvervangers ligt vermoedelijk lager, omdat sommigen dienst doen bij meer dan één rechtbank. Het rapport schat dat er ongeveer evenveel rechters als plaatsvervangers zijn en pleit voor “een betere verhouding tussen het aantal plaatsvervangers en het aantal als zodanig bezoldigde rechters in ons land”.

Verder doet het rapport de aanbeveling dat advocaten niet meer binnen hun eigen arrondissement of ressort worden ingezet als plaatsvervangend rechter en dat hun overige nevenfuncties openbaar worden gemaakt. Maar, stelt het rapport, “als deze waarborgen worden ingevoerd zal het aantal plaatsvervangers sterk afnemen”. Het probleem is dan dat er te weinig rechters overblijven om alle zaken te behandelen.

De plaatsvervangend rechters zelf maken zich zorgen over belangenverstrengeling, zo blijkt uit het rapport, vooral als ze moeten rechtspreken in hun eigen arrondissement. De beroepsrechters zijn volgens het rapport gevoelig voor de mogelijk negatieve “externe beeldvorming”.

    • Joke Mat
    • Frederiek Weeda