PTT veroorzaakt chipper-lawine

LEIDSCHENDAM, 13 APRIL. Op de derde verdieping van het dr. Neher Laboratorium staat de evolutieketen opgesteld op simpele formica kantoortafels. Hoe de mens (homo balicus) van een beller met een simpele telefoonkaart een winkelende thuisbankier (homo giralicus) werd. En straks zelfs een thuisbetaler via Internet wordt. Of beter: moet worden.

Met een telefoonkaart bellen is ook een vorm van betalen ontdekte PTT Telecom een paar jaar geleden: geen klein geld in het apparaat, maar een pasje. Eerst met een kaart met een vast, eindig bedrag erop. Toen werd de kaart oplaadbaar. En zo kun je ook in het openbaar vervoer betalen, in winkels, straks ook thuis (teleshopping) en op Internet.

Binnen anderhalf jaar willen de Postbank en PTT Telecom dat 10 miljoen Nederlanders zo'n oplaadbare telefoon- of betaalkaart met een nieuwe chip op zak hebben. De PTT heeft inmiddels zijn 18.000 openbare telefooncellen omgebouwd zodat de pasjes - roepnaam: chipper - daar elke keer weer opgeladen kunnen worden. De 7 miljoen giromaatpassen van de Postbank, de grootste op de particuliere massamarkt, vormen de hoofdmoot van de lawine chippers.

En dat is nog maar het begin, zegt bestuurder M. Minderhoud van ING, de financiële holding die behalve de ING Bank ook de Postbank in handen heeft. De officiële aankondiging gisteren van de samenwerking van de Postbank en PTT Telecom - een joint-venture die de chiptechnologie gaat aanbieden aan andere gegadigde bedrijven en instellingen - moet “de mythe doorbreken dat onze chipper een luchtkasteel is”, zegt Minderhoud.

De chipper zaait tweespalt in het bankwezen. Sinds de aankondiging eind vorig jaar door Postbank en PTT is het kaartje inzet van heftige discussies, die bijna doen vermoeden dat het immer discrete en behoedzame bankwezen een normale bedrijfstak is geworden waar ondernemers concurrentie gebruiken om marktaandeel te winnen. De andere banken, die met de Postbank samenwerken in de organisatie Interpay, waren net met een proef in Arnhem begonnen om een andere betaalkaart te testen, de zogeheten chipkaart. Dat is een elektronische portemonnee, die net als de chipper bedoeld is voor kleinere betalingen.

De andere banken achter Interpay waren woedend en versnelden de landelijke invoering van hun chipknip. De Postbank op haar beurt tracht de chipknip in de wielen te rijden. Zo heeft ABN Amro een contract gesloten met de deelnemers in het Air Miles spaarsysteem (Albert Heijn, Shell, Vendex) om op basis van een licentie de chipknip tot vaste klantenkaart om te bouwen. De Postbank heeft echter een blokkade opgeworpen tegen gebruik van die vaste klantenkaarten in het gemeenschappelijke elektronisch betaalsysteem van de banken.

Minderhoud: “Licentie-overeenkomsten zijn binnen Interpay wel ter sprake geweest, maar wij als ING hebben van die voorstellen afstand genomen. Zeggen de andere banken dat wij daaraan wel gebonden zijn? Lariekoek.”

Speelt ING geen dubbel spel met Interpay en chipper? De bank en verzekeraar is de grootste aandeelhouder van Interpay, doet mee met de proef in Arnhem en is via ING Bank ook betrokken bij de landelijke invoering van de chipknip, maar heeft tegelijk met PTT Telecom een eigen technologie plus kaart. Minderhoud ziet geen tegenstrijdigheid. “ING Bank verkoopt eurocheques, zoals de andere banken ook doen, maar de Postbank heeft de girobetaalkaarten. Dat beleid zetten wij voort.”

De verhalen dat er tweespalt is in het bankwezen dankzij de lancering van de chipper, Minderhoud geeft er geen cent voor. Geen tweespalt, gezonde concurrentie. De joint-venture van PTT Telecom en de Postbank heeft de andere banken aangeboden om een licentie-overeenkomst te sluiten om van de nieuwe chip-technologie gebruik te maken, legt Minderhoud uit, maar in Nederland heeft geen bank gereageerd. “Deze technologie is voor iedereen bruikbaar, maar in plaats van er serieus naar te kijken, zijn de andere banken als een blind paard de andere weg ingeslagen.” Nee, toetreding tot de joint-venture zelf heeft Minderhoud de andere banken nooit aangeboden.

Niet bekend

En daarover is de joint-venture druk in onderhandeling. Namen? “Geen namen.” Wat Minderhoud wel kan zeggen, is dat volgende maand een proef in Zeeland begint met zo'n 100.000 gebruikers in 200 streekbussen, in parkeerautomaten, telefooncellen en toeristische attracties. Zeker voor de automatenbranche zou de kaart een uitkomst moeten zijn: geen gedoe met klein geld, minder vandalisme en automaatkosten voor de exploitant. De vrees dat de gescheiden circuits van chipknip en chipper over een paar maanden tot chaos aan de kassa's leiden, wimpelt Minderhoud weg. “Wij hebben tegen de leveranciers van de betaalkastjes gezegd: dit zijn de specificaties, ontwikkel maar terminals die meer dan eén chip kunnen lezen. De winkelier heeft straks eén kastje op de toonbank staan en zo hoort het.”

Maar als de Postbank-klant straks bij Albert Heijn aan de kassa staat en de Postbank blijft weigeren om hem met een chipknip te laten betalen? Minderhoud: “Dan trekt hij zijn giromaatpas en betaalt gewoon elektronisch, zoals hij dat nu ook al doet.”

    • Menno Tamminga