Hippe pillen

XTC (spreek uit: ecstasy) is een van de populairste roesmiddelen van de jaren negentig. Een op de twintig scholieren tussen twaalf en achttien jaar zegt het wel eens te slikken, aldus een voorlichtingsfolder van het ministerie van volksgezondheid. De drug hoort bij massale dansfeesten, die eind jaren tachtig uit Engeland kwamen overwaaien. Hoezeer XTC en de bijbehorende muziek (house) met elkaar worden geassocieerd, blijkt uit het affiche waarmee de bibliotheek van Rotterdam haar verzameling house-CDtjes aanprijst: daar staat, tegen een blauw fond, een witte pil op.

De werkzame stof van XTC is een amfetamine met de naam MDMA die rond de eeuwwisseling is ontdekt. Het is een pepmiddel voor lichaam en geest, waar je eerder psychisch dan lichamelijk aan verslaafd kunt raken. Onder invloed van XTC (de werking is vier tot zes uur) verdwijnt vermoeidheid en worden mensen sneller intiem en vertrouwelijk: het knuffel-effect. In de jaren vijftig gebruikten de Amerikanen het als medicijn in de psychiatrie en als 'ondervragingsmiddel' in het leger.

In 1967 werd MDMA 'herontdekt' door de drugsgoeroe Alexander Shulgin uit San Francisco, die XTC 'penicilline voor de ziel' noemt. Samen met zijn vrouw Ann schreef hij het standaardwerk Pihkal, a chemical love story - een boek met recepten voor het maken van psychedelica, waarin MDMA wordt bejubeld. Het middel zou bijna geen schadelijke bijwerkingen hebben.

Toch kan XTC-gebruik bij mensen met een zwak hart of een zwakke lever tot levensgevaar leiden. Er zijn ook 'XTC-doden' gevallen, al is nauwelijks na te gaan of MDMA de doodsoorzaak was. Een groot risico is dat de onvermoeibare XTC-slikker op de dansvloer oververhit en uitgedroogd raakt. De EHBO-posten op grote feesten worden echter het meest bezocht door jongeren die denken dat ze doodgaan, vaak door het slikken van als XTC verkochte pillen waar gevaarlijkere stoffen dan MDMA in zitten, zoals LSD.

Sinds 22 november 1988 is MDMA verboden, net als heroïne en cocaïne staat het op lijst 1 (harddrugs) van de Opiumwet. In reactie op dat verbod weken de producenten uit naar het amfetamine MDEA, een sterker pepmiddel. Toen dat in oktober 1993 werd verboden, vonden de producenten MDOH uit, dat de gebruiker na afloop in een depressie kan storten. Ook hebben de drugsdesigners de overstap gemaakt naar een LSD-achtig tripmiddel als het legale 2CB, waarvan je een etmaal lang spoken kunt gaan zien.

Mede door het overheidsingrijpen is de markt voor partydrugs 'vervuild': steeds als een pil werd verboden, kwam er een andere en vaak gevaarlijker variant op de markt. Door het testen van pillen toe te staan (en te financieren) houdt de overheid de ontwikkelingen op de markt in de gaten. De prijzen zijn gekelderd (van 35 gulden per pil eind jaren tachtig, tot tien à vijftien gulden nu) alsook de marges voor de grondstofleveranciers, de pillendraaiers en de dealers.

De omloopsnelheid van partijen nieuwe pillen is opgevoerd van enkele maanden naar enkele weken. Per dag duiken er gemiddeld twee tot drie pillen op uit een nog onbekende serie. Nederland is al decennia lang de belangrijkste producent van synthetische drugs in Europa, zo schrijft Interpol-medewerker R. Wijnenburg in zijn deze maand verschenen 'Drugs en drugsbestrijding' (uitg. Vuga). De divisie Centrale Recherche Informatie zegt dat Nederland in het verleden de grootste exporteur van dergelijke synthetische drugs is geweest. Maar in een aantal landen, vooral Oosteuropese landen, zijn produktie en export nu ook opgebloeid.