Gitaar spelen tot in gevangenis aan toe; Wayne Kramer, voorloper van de punk

Meer dan een kwart eeuw nadat hij de revolutie predikte met de legendarische rockgroep MC5, vindt gitarist Wayne Kramer nog altijd dat rock & roll het aangewezen medium is voor tegendraadse denkbeelden.

Wayne Kramer: Dangerous Madness (Epitaph 6458-2). Concert zondag 14 april Arena, Amsterdam.

Een legende wil hij liever niet genoemd worden, want hij is nog geen schim uit het verleden. Gitarist Wayne Kramer (47) was eind jaren zestig de drijvende kracht van The MC5, een groep uit Detroit die aan de wieg stond van het hardrock-genre en die onder leiding van manager John Sinclair een eigen 'White Panther Party' oprichtte om uiting te geven aan het revolutionaire élan dat uit de teksten sprak. “Politiek stond indertijd dichter bij de mensen,” zegt Kramer. “Om te beginnen liep elke jonge man het gevaar om naar Vietnam gestuurd te worden. Veel meer dan de huidige generatie waren wij ons bewust van de macht die er over ons werd uitgeoefend. Wij waren de anti-hippies, in die zin dat we geen vage idealen nastreefden, maar dat we van de daken schreeuwden dat het systeem omver moest worden geworpen. Een beetje naïef was dat wel, maar als rockgroep vonden we dat we de leiders van een militante beweging waren.”

Het was geen toeval, zegt Kramer, dat groepen als Iggy & the Stooges en The MC5 (een afkorting van 'Motor City Five') tot bloei konden komen in de stad die zowel de auto-industrie als het Motownlabel herbergde. “Detroit in de jaren zestig was een stad van hardwerkende mensen, die hoge eisen stelden aan de muziek die ze op hun vrije avond te horen kregen. Het ritme was doorslaggevend. Wanneer je een muziekwinkel binnen ging, liep je een goede kans dat de grote Motown-bassist Jamie Jamerson er een basgitaar aan het uitproberen was. Als leergierige rockmuzikanten waren we fans van Chuck Berry en James Brown, maar we luisterden evengoed naar de Motown-songschrijvers Holland, Dozier & Holland of naar de jazz van John Coltrane. Improvisatie was toen nog geen vies woord in de rockmuziek.”

Met een combinatie van opruiende teksten en oorverdovende gitaarmuziek werd het live opgenomen debuutalbum Kick Out The Jams (1969) een rockklassieker. The MC5 ging spoedig ten onder aan chaos, drugs en gebrek aan succes, maar de groep werd later terecht aangewezen als een voorloper van de punkbeweging. Wayne Kramer werd dan ook omarmd door het onafhankelijke punklabel Epitaph, dat onlangs successen boekte met de jonge punkgroepen Offspring en Pennywise en dat vorig jaar Kramers solodebuut The Hard Stuff uitbracht. “Voor mijn gevoel loopt er een rechte lijn van de muziek van The MC5 via de Sex Pistols naar Black Flag en Rancid. Wat ons bindt, is de weigering om ons te richten naar de wensen van de platenindustrie. Daar zoekt men naar groepen die bereid zijn om compromissen aan de smaak van het grote publiek te doen, zodat hun muziek geschikt is om via de radio aan de hele familie voorgeschoteld te worden. Sinds het woord motherfucker uit de tekst van een MC5-nummer werd gecensureerd, doe ik daar niet meer aan mee. Bij de cd-heruitgave heb ik er persoonlijk op toegezien dat de oorspronkelijke tekst in ere werd hersteld.”

Zelfs in zijn zwartste periode, toen hij een gevangenisstraf uitzat wegens cocaïnebezit, hield Kramer nooit op met gitaarspelen. Zijn roestige en knerpende gitaarsound is sinds Kick Out The Jams niet wezenlijk veranderd, beaamt hij. Op zijn nieuwe cd Dangerous Madness zingt hij bewogen teksten over de dagelijkse verloedering die hij om zich heen ziet oprukken. “Als ik zing dat mijn buurman een raketlanceerinstallatie heeft gekocht of dat een jongetje van zeven met een machinegeweer over straat loopt, dan is dat geen dichterlijke vrijheid. Die dingen gebeuren echt en ik verzet me ertegen omdat de wereld er niet beter van wordt. Je hoeft natuurlijk niet van een flatgebouw af te vallen om te weten dat je je daarbij akelig kunt bezeren. Toch denk ik dat mijn nummers aan kracht winnen als ik ze baseer op dingen die ik uit eigen ervaring heb opgetekend. Ik ben van de oude stempel, in die zin dat ik vind dat rock & roll het aangewezen medium is voor activisme en tegendraadse denkbeelden. Er is al genoeg escapisme in de popmuziek van vandaag.”

    • Jan Vollaard