'Gevaar' N-Korea hielp 'fascist' Kim Young Sam; 'Grootste zorg VS is onvoorspelbaarheid van Noord-Korea'

De Zuidkoreaanse president Kim Young Sam wordt door de Noordkoreaanse media doorgaans afgeschilderd als een 'fascist' of een 'Amerikaanse marionet'.

Kim is voor het communistische noorden aartsvijand nummer eén, de representant van alles wat kapitalistisch is en dus verderfelijk.

Uitgerekend aan deze Kim gaf Pyongyang deze week een forse steun in de rug door voorafgaande aan de Zuidkoreaanse parlementsverkiezingen onrust te stoken in de gedemilitariseerde zone tussen beide landen. Het kwam voor Kim als een geschenk uit de hemel: het dreigende grote verlies voor zijn regeringspartij wist hij 'dankzij Noord-Korea' donderdag beperkt te houden.

De partij van Kim Young Sam was de afgelopen maanden in grote problemen geraakt door onthullingen over een groot omkoopschandaal waarbij Kims voorgangers en partijgenoten, Chun Doo Hwan en Roh Tae Woo, waren betrokken. Chun en Roh zitten sinds eind vorig jaar achter de tralies en hun wacht een forse gevangenisstraf. Kim steeds heeft ontkend persoonlijk smeergeld te hebben aangenomen - bij de verkiezingscampagne van 1992 - maar enkele van zijn naaste medewerkers deden dat wel, mogelijk uit naam van Kim zelf. De president stelde recentelijk alles in het werk om het naderende politieke onheil af te wenden. Zo veranderde Kim de naam van de zijn Democratisch-Liberale Partij, voor veel Zuidkoreanen synoniem geworden voor onbetrouwbaarheid, in Nieuwe Korea Partij (NKP) en toonde hij zich een krachtig pleitbezorger van het aanpakken van corrupte politici. Maar het leek allemaal niet te baten, de Zuidkoreanen doorzagen het opportunisme van hun president, de NKP stevende af op een historische nederlaag. Tot er 'hulp' uit het noorden kwam. Eerst kondigde Noord-Korea, vorige week donderdag, aan dat het zich niet langer zou houden aan de bepalingen van de in 1953 getekende wapenstilstand. Gedurende het paasweekeinde werd dit in daden omgezet: Noordkoreaanse militairen trokken verscheidene malen met veel meer - zwaar bewapende - troepen dan toegestaan de gedemilitariseerde zone binnen. Zuid-Korea luidde de alarmklok, Noord-Korea zou zich voorbereiden op een nieuwe oorlog. Een Noordkoreaanse minister zei twee weken geleden dat nieuwe vijandigheden slechts een kwestie van tijd zouden zijn. In deze verwarrende omstandigheden was het voor Kim Young Sam niet moeilijk de sterke man te spelen die 'het land nodig heeft', Zuid-Korea's hoop in bange dagen.

Is Noord-Korea bezig met de voorbereiding voor een aanval op het zuiden? De Amerikanen aarzelen. Begin deze week kwam Washington met een soort van bezweringsformule: behalve het uitzonderlijke gedrag van de Noordkoreanen in de gedemilitariseerde zone wees niets op een imminente aanval. Maar de grootste zorg bij de Amerikanen is, zo geeft men ronduit toe, juist de onvoorspelbaarheid van de Noordkoreanen. Ineens zou het een miljoen man sterke leger als een duveltje uit een doosje kunnen komen.

De redenen voor het Noordkoreaanse agressieve optreden liggen intern. Het nog altijd hermetisch van de buitenwereld afgesloten land, waar een orthodox communistisch regime heerst, heeft de laatste jaren zware averij opgelopen. Eerst verdween de voornaamste geldschieter, de Sovjet-Unie van het toneel, in juli 1994 overleed de 'Grote Leider' Kim Il Sung en in de zomer van 1995 werd het land geplaagd door zware overstromingen, die mede leidden tot een groot gebrek aan voedsel. Dit alles bij elkaar was meer dan het systeem en zijn mysterieuze voormannen konden verdragen. Het summum van de Noordkoreaanse crisis wordt weerspiegeld door de onduidelijkheid over het leiderschap. Kim Jong Il, de zoon van Kim Il Sung, heet de nieuwe sterke man te zijn, maar is niet officieel tot president of partijleider benoemd. Kim jr. staat bekend als een man van weinig woorden of scrupules.

Om de aandacht van de bevolking af te wenden van zijn eigen sores komt het Kim Jong Il goed uit de spanning aan de grens met Zuid-Korea op te voeren. Het officiële argument dat Pyongyang hanteert voor het opzeggen van de voorwaarden voor de wapenstilstand, is dat deze moet worden vervangen door een werkelijk vredesverdrag. Maar Noord-Korea wenst hierover alleen te praten met de Verenigde Staten, niet met Zuid-Korea. Washington wijst dit faliekant van de hand en heeft de Noordkoreanen erop gewezen dat niet de VS maar de Verenigde Naties in 1953 de wapenstilstand tekenden met Noord-Korea. De Amerikaanse minister van defensie, William Perry zei deze week te vrezen dat Noord-Korea zoekt naar een (buitenlandse) uitlaatklep voor zijn problemen. “We vrezen steeds meer dat de regering van Noord-Korea op een irrationele manier (lees: geweld tegen het zuiden) zal antwoorden op zijn eigen interne spanningen... men zoekt naar een manier om het eigen regime overeind te houden”, aldus Perry.

Of de Noordkoreanen zich hebben gerealiseerd dat de onrust in de gedemilitariseerde zone in de Zuidkoreaanse verkiezingstijd gunstig zou uitpakken voor de president Kim Young Sam is niet zeker. Een optie is dat Pyongyang inderdaad doelbewust te werk is gegaan. Liever de partij van de 'fascist' Kim Young Sam aan de macht, om zo te beschikken over een niet te missen schietschijf van de communistische propaganda, dan een meer liberaal georiënteerde Zuidkoreaanse regering. Een andere theorie is dat Noord-Korea de curieuze politieke situatie in Zuid-Korea - in welk ander land zitten twee ex-presidenten in de gevangenis - misinterpreteert als algehele desintegratie, waar het in feite gaat om een rijpingsproces van de Zuidkoreaanse democratie. De komende maanden zullen cruciaal zijn. Volgens het Pentagon raakt het voedsel in Noord-Korea nu snel op. Op het verzoek om hulp dat Noord-Korea mondiaal heeft gedaan is bij lang na niet in voldoende mate gereageerd. Dat betekent dat het laatste 'pure' communistische regime ter wereld hoe dan ook binnenkort een antwoord zal moeten vinden op haar eigen problematiek, goedschiks of kwaadschiks.