Wijze lessen in tolerantie van Gullits moeder

AMSTERDAM, 12 APRIL. Als kleine, donkergekleurde jongen van een jaar of acht beantwoordde Ruud Gullit scheldpartijen en discriminatie met gebalde vuisten. Maar nadat zijn moeder hem had uitgelegd dat vechten niet de manier was om racisme te bestrijden, deelde hij nooit meer een klap uit. Ouders hebben een wezenlijke invloed op het gedrag van kinderen, was de les die Gullit later uit deze jeugdervaring trok.

De Amsterdammer die het met zijn voeten uiteindelijk verder wist te schoppen dan met zijn vuisten, diepte deze herinnering gisteren op in zijn rol van Europees ambassadeur van sport, tolerantie en fair play. Op een gelijknamige conferentie in een Golden Tulip-hotel in zijn geboortestad werd de 'Zwarte tulp' bij acclamatie benoemd in deze functie nadat staatssecretaris Terpstra (sport) hem voor die nieuw geschapen post had voorgedragen. Gullit hoopt vooral de jeugd te bereiken met de boodschap dat de sport verliest als het racisme wint.

Een van de genodigden bracht de ochtendsessie van de conferentie door aan de bar van het hotel. Terwijl in de monumentale St. Olofskapel van het hotel politici en sporters uit binnen- en buitenland (waaronder Johann Olav Koss en olympisch marathonkampioene Rosa Mota) ervaringen over fair play uitwisselden, hun goede bedoelingen onderstreepten en elkaar vertelden hoe de sport in de toekomst in nog sportievere banen kan worden geleid, wachtten Vinnie Jones en zijn manager op duidelijkheid van de organisatie. De voetballer van Wimbledon was naar zijn zeggen door Terpstra's ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) uitgenodigd, maar de VWS'ers wisten nergens van.

Een beetje geprikkeld waren de twee Britten toch al. Bij aankomst gisterochtend in het hotel waar de conferentie werd gehouden, kregen ze aan de receptie te horen dat ze voor overnachting in een ander hotel ondergebracht zouden worden. De manager dreigde in dat geval het eerstvolgende vliegtuig naar Engeland terug te nemen. Ze konden blijven. Aan het begin van de middag zocht Jones in arren moede zijn hotelkamer maar op. Tot gastvrouw staatssecretaris Terpstra, hem tekst en uitleg kwam geven. Ze maakte duidelijk dat er sprake was van een misverstand: op het ministerie was men ervan uitgegaan dat Jones uitsluitend 's avonds in een panel zou zitten, bij opnamen voor een tv-programma over fair play.

De aanwezigheid van Vinnie Jones, niet bepaald het toonbeeld van sportief gedrag, was opmerkelijk. Een uitnodiging aan deze speler die de afgelopen jaren met zijn onbesuisde acties twaalf rode kaarten vergaarde, lag net zomin voor de hand als een invitatie aan het adres van Eric Cantona, voetballer en gelegenheidskarateka bij Manchester United. De Fransman werd niet gevraagd. Wel figureerde hij gisteren met zijn karatetrap in een filmpje van de Europese voetbalbond UEFA, als een schoolvoorbeeld van hoe een sporter zich niet moet gedragen. Het was opmerkelijk dat Terpstra Jones had uitgenodigd. In een krantencolumn beledigde hij onlangs Chelsea-speler Gullit. Hij had hem vergeleken met een hangbuikzwijn, een typering die hem op een boete van 5.000 gulden van de Britse voetbalbond kwam te staan.

“Fair play betekent ook dat je na een gemaakte fout je hand uitsteekt en jezelf verontschuldigt.” Aldus lichtte Jones zijn komst naar Amsterdam toe. Die houding valt onder tolerantie, moet Terpstra bij het schrijven van de uitnodiging aan Jones hebben gedacht. Tijdens de ochtendpauze begroette Gullit zijn Engelse collega als een vriend. Jones feliciteerde Gullit met zijn nieuw verworven titel van Europees ambassadeur. Gullit gedroeg zich diplomatiek, met een brede glimlach, ook toen hij tot drie keer toe door een batterijtje fotografen werd gevraagd Jones opnieuw de hand te schudden.

Intussen passeerden op de conferentie talrijke initiatieven de revue. Zo worden in Finland bij de voetballers tot 12 jaar groene kaarten getrokken. Omdat je niet alleen moet straffen, maar ook belonen, lichtte Ajacied Finidi George toe. De Nigeriaan verving zijn Finse clubgenoot Jari Litmanen, die van Van Gaal voorrang moest geven aan een wedstrijd in het tweede team. George en Gullit waren op de conferentie met hardloopster Letitia Vriesde en ex-bokser Arnold Vanderlijde de enige niet-blanken. “Daar moet je niet te veel bij stilstaan”, zei Gullit na afloop. “Anders ga je er misschien iets achter zoeken en zou je kunnen gaan denken dat wat hier is gezegd niet wordt gemeend.”

Finidi George trommelde trots op eigen borst toen hij vertelde dat Ajax sportief gedrag binnen de lijnen in de praktijk brengt. De afgelopen twee jaar kregen Ajacieden niet meer dan een handvol gele kaarten; geen enkele speler werd met een rode kaart uit het veld gestuurd. Reden waarom coach Van Gaal deel uitmaakt van de stuurgroep sport, tolerantie en fair play, die optreedt als denktank van Terpstra. Achterin de zaal nam Van Gaal gistermiddag als toehoorder zijn karakteristieke pose aan. Beide handen, inclusief het onafscheidelijke notitieblok, op de rug. Later op de dag droeg hij suggesties aan om het voetbal sportief gezien op een hoger plan te tillen. Scheidsrechterlijke dwalingen zouden kunnen worden beperkt door computers te laten beoordelen of er sprake is van buitenspel. Sponsors zouden volgens de Ajax-trainer een actievere houding tegen racisme kunnen aannemen, toeschouwers dienen tegenover raddraaiers een grotere sociale controle te betrachten. Tv-camera's kunnen behulpzamer zijn bij het traceren van wangedrag, zei Van Gaal.

Europarlementariër Jessica Larive (VVD) liep als een dorpsomroeper te koop met haar idee vanaf 1997 een Europese actiedag tegen racisme en voor fair play te houden. “Lekker concreet, ik heb het net bedacht.” Overal moeten sporthelden worden ingezet, als voorbeeld voor de jeugd, en met sportambassadeur Gullit “als overkoepelende figuur om de dag te dragen”. Larive: “En laat hem dan maar vertellen over toen-ie acht jaar was en over zijn moeder.”

De fair play-gedachte zal uitgebreid gestalte krijgen op het EK-voetbal die in juni in Engeland worden gehouden, liet UEFA-bestuurder Des Casey gisteren weten. Voor elke wedstrijd zullen tegenstanders elkaar de hand schudden. Teams kunnen het fair play-logo op hun shirts dragen, op de revers van officials prijken fair play-pins en bij elk volkslied dat klinkt zal de fair play-vlag wapperen. Nu de praktijk nog. Ruud Gullit kan zich als sportambassadeur op het veld in elk geval geen onsportief gedrag meer permitteren.

    • Ward op den Brouw