'Prijskartel maakt cd's onnodig duur'

DEN HAAG, 12 APRIL. Nederlandse platenmaatschappijen weigeren compact discs (cd's) te leveren aan Disk House BV uit Epe omdat dit bedrijf de cd's aan de consument doorverkoopt voor prijzen die consequent onder de verkoopadviesprijs liggen die de platenmaatschappijen hanteren. Volgens Disk House BV vormen de platenmaatschappijen in Nederland een prijskartel waardoor de cd-prijzen in de winkels onnodig hoog worden gehouden.

Disk House heeft de Economische Controle Dienst (ECD) gewaarschuwd, de organisatie die toeziet op vrije en eerlijke concurrentie. De ECD noemt de bewijzen waarmee Disk House aankomt “vrij duidelijk”, maar heeft nog geen onderzoek gestart.

Disk House exploiteert zelf zes MediaMarkt cd winkels en belevert de 95 Megapool-winkels en de 35 AKO-boekwinkels die een eigen muziekafdeling hebben, aldus Disk House directeur Walther Bakker. Meer dan driekwart van de cd's die Disk House levert, gaan onder de verkoopadviesprijs de winkel uit. Soms voor afbraakprijzen. De cd Take That, nummer 1 in de top 100, verkoopt Megapool bijvoorbeeld voor 22 gulden, terwijl die in de gewone platenzaken bijna het dubbele kost.

Disk House probeert nu al een aantal jaren tevergeefs cd's rechtstreeks in te kopen van Nederlandse platenmaatschappijen, maar krijgt steeds nul op het rekest omdat Disk House zich niet houdt aan de prijsafspraken, aldus Bakker.

Hij staaft zijn verhaal met een brief van platenmaatschappij Arcade Music Company uit Bussum waarin zwart op wit staat dat Arcade niet aan Disk House wil leveren omdat deze laatste zich niet aan de verkoopadviesprijs wil houden: “Helaas kunnen we niet op jouw voorstel ingaan, met name omdat Disk House onze produkten aan wil bieden onder de verkoopadviesprijs”, zo schrijft Arcade Music Company op 20 november 1995 aan Bakker. “Zoals ik je telefonisch heb meegedeeld, houden onze bestaande relaties zich aan de verkoopadviesprijs en als wij akkoord zouden gaan met jouw voorstel zouden wij ons in een vervelende positie plaatsen ten opzichte van onze bestaande relaties. Je begrijpt dat we de jarenlange goede relatie met onze huidige afnemers willen behouden. Het is jammer dat wij niet tot een andere invulling kunnen komen.”

Bakker ziet in deze brief een duidelijk bewijs van bestaande prijsafspraken.

Ook de team-coördinator van de afdeling Wet Economische Mededinging van de Economische Controle Dienst (ECD) in Utrecht, De Win, vindt de brief “vrij duidelijk”. “De brief van Arcade is de meest concrete aanwijzing tot nog toe voor het mogelijke bestaan van een cd-kartel”, aldus J.C.W. de Win.

Hij is evenwel geen onderzoek begonnen omdat de ECD op het ogenblik haar handen vol heeft aan onderzoek naar aanbestedingen in de bouw.

Pagina 15: ECD kon prijsafspraken cd's niet bewijzen

De ECD onderzocht een aantal jaren geleden de cd-branche naar aanleiding van klachten van Konsumenten Kontakt dat na eigen onderzoek had geconcludeerd dat in Nederland de prijzen voor cd's kunstmatig hoog worden gehouden. Het ECD-onderzoek leidde toen echter niet tot concrete maatregelen. “Er waren best wel indicaties dat er mededingingsbeperkingen waren, maar de ECD heeft daar niet voldoende haar vinger achter kunnen krijgen”, aldus een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken waaronder de ECD ressorteert. “Ze heeft zeker niet kunnen aantonen dat er in de branche prijsafspraken worden gemaakt.” Het dossier is in 1994 gesloten.

Bij Free Record Shop, met 25 procent marktaandeel de grootste keten muziekwinkels in Nederland, komt men er rond voor uit dat ze niet blij zijn met bedrijven als Disk House. Had Arcade toch aan Disk House geleverd, dan had Arcade de wind van voren gekregen, zo valt op te maken uit de woorden van marketing manager Rob Hermans van Free Record Shop. “Arcade zou problemen met ons hebben gekregen”, vertelt Hermans. “We zouden sancties treffen. We zouden bijvoorbeeld niet meer bij hen kopen of geen steun meer geven aan de verkoop van Arcade cd's in onze winkels.”

Dat de druk flink kan oplopen heeft Home Entertainment BV uit Leusden aan den lijve ondervonden. Home Entertainments kreeg eind vorig jaar zo'n beetje de gehele branche over zich heen toen uitkwam dat het AKO van cd's voorzag die voor minder dan 30 gulden over de toonbank gingen.

Ook Free Record Shop reageerde laaiend. “Ja, wij zijn vrij kwaad geworden op Home Entertainment”, vertelt Hermans. “Met zulke stuntprijzen maak je de markt kapot. De marges zijn al laag. Het was AKO alleen maar te doen om klanten de winkels in te lokken. cd's worden te vaak gebruikt als lokkertje.”

Home Entertainment levert geen cd's meer aan AKO. Dat doet nu Disk House. Maar tegen Disk House valt niet op te treden, vertelt Hermans. “Disk House is niet echt een relatie van ons. En, om het in plat Nederlands te zeggen, het heeft schijt aan de Free Record Shop.”

Disk House koopt de Nederlandstalige cd's van een Nederlandse tussenhandelaar. Namen wil hij niet noemen. “Als ik die naam vrijgeef, krijgt dat bedrijf problemen met de platenmaatschappijen, dan knijpen ze het af.” Het liefst betrekt Disk House het Nederlandse genre echter direct van de platenmaatschappijen. “Dat gaat sneller en dan krijg je meer promotiemateriaal en waarschijnlijk ook betere inkoopprijzen”, meent Bakker. De buitenlandstalige cd's haalt Bakker nu nog uit Duitsland. Het liefst betrekt hij ook dit genre in eigen land, direct van grote maatschappijen als Polygram, Sony, BMG, Warner, EMI en Arcade. “Maar dat lukt niet. Ze blokkeren me”, aldus Bakker. “Detaillisten worden in Nederland in het gareel gehouden ten aanzien van de verkoopadviesprijs door middel van hoge inkoopprijzen, te laat leveren van nieuwe cd releases, het achterhouden van winkelpromotiemateriaal, etc. Aan een zelfregulerende cd-markt heeft men blijkbaar geen behoefte. Prijsconcurrentie is niet toegestaan.”

Bij AKO hebben ze wel gehoord van een cd-kartel, maar het fijne weten ze er niet van. “Ik heb wel bij gerucht gehoord van een club die onderling prijsafspraken zou maken”, vertelt Ton Dreesmann, directeur ad-interim van AKO. “Maar ik ben nooit benaderd, ik ben er ook nooit voor uitgenodigd. Ik kan die club dan ook niet identificeren.”

Volgens Dreesmann wordt AKO door platenmaatschappijen wel gevraagd zich te houden aan de verkoopadviesprijs, de aanbevolen prijs zoals hij dat zelf noemt. “Maar de leverancier kan ons die prijs niet dwingend voorschrijven. Wij houden ons in principe aan de marktconforme prijzen. En zij begrijpen best dat we soms onder de aanbevolen prijs moeten gaan zitten als anderen ons daartoe dwingen.”

Free Record Shop ontkent ten stelligste het bestaan van een prijskartel. “Het lijkt er op alsof er een kartel bestaat omdat de cd's bijna overal dezelfde prijs hebben. Maar dat is niet het gevolg van een kartel. Dat komt omdat de markt gedomineerd wordt door slechts een vijftal grote winkelketens als Free Record Shop, V&D, Music Store. Die hebben regelmatig met elkaar contact. Als een van hen de prijs van bijvoorbeeld de laatste cd van Tina Turner verlaagt, bellen de anderen onmiddellijk op om te vragen waarom, en volgen die vaak, dezelfde dag nog, met een prijsverlaging. Omdat het maar vijf partijen zijn, vijf mensen, gaat dat heel snel en zitten de prijzen heel snel op één lijn.”

Walther Bakker van Disk House hoeft er niet lang over na te denken: die vijf, dat moet de Utrecht groep zijn. “De Utrecht groep is een clubje mensen dat onder het genot van een borrel en een hapje onderling het prijsbeleid in Nederland bepaalt. Ik zit nu al zo'n tien jaar in het vak en elk jaar duikt de Utrecht groep wel een paar keer op in de vakpers. Daar worden de prijsafspraken gemaakt.”