KOKO PETALO 1942-1996; Zigeunerkoning

Zigeunervoorman Koko Petalo is gisteren in het VU-ziekenhuis in Amsterdam overleden aan de gevolgen van een hartaanval. Petalo werd 53 jaar.

Koko Petalo werd in 1942 geboren. Twee jaar later belandde de familie Petalo in het kamp Westerbork om vandaar op transport te worden gesteld naar een van de Duitse vernietigingskampen. Dit noodlot trof hen echter niet omdat de Duitsers over aanwijzingen beschikten dat de Petalo's de Guatemalteekse nationaliteit konden hebben. De familie had in Guatemala gewoond en dit land was gedurende de Tweede Wereldoorlog een bondgenoot van Italië en Duisland. De Petalo's kwamen na een paar weken vrij.

Na de oorlog brandde de strijd los tussen de Nederlandse overheid en de Rom-zigeuners, waartoe de Petalo's behoorden, over hun huisvesting. De overheid zag hen het liefst in kampen gehuisvest, compleet met prikkeldraad er omheen. De Roms daarentegen wilden hun herwonnen vrijheid niet inleveren en eisten het recht op te kunnen rondtrekken. Op 20-jarige leeftijd werd Petalo de ongekroonde koning van de zigeuners als opvolger van de overleden zigeunerkoning Fernando Westhiner. “Ik kom uit een adellijk geslacht en ik ben rechtmatig gekozen tot de nieuwe koning van de zigeuners”, zei hij in 1981 in een interview in het weekblad De Tijd. Een paar jaar eerder had Het Parool uit zijn mond opgetekend: “Al dertien eeuwen zijn Petalo's koning van alle echte zigeuners in de wereld, van de elf stammen, nu nog zeveneneenhalf miljoen mensen.”

Het leven van Petalo stond in het teken van voortdurend overleg met plaatselijke autoriteiten over een vaste standplaats en kleine, soms grotere, aanvaringen met Justitie. Zo kochten Petalo en zijn broers in de jaren zestig auto's die niet waren verzekerd. Verzekeringsmaatschappijen weigerden auto's van zigeuners normaal te verzekeren, de Petalo's op hun beurt weigerden bij een andere maatschappij een premie te betalen die drie keer hoger was dan te doen gebruikelijk. Het regende boetes.

In mei 1986 werd met harde hand een einde gemaakt aan het illegale verblijf van de Petalo's aan de Kanaalweg in Rotterdam. Koko werd samen met zeven leden van zijn familie gearresteerd. De voorman werd tot vier jaar cel veroordeeld wegens oplichting van verzekeringsmaatschappijen, bedreiging en valsheid in geschrifte. Ook zijn zoon werd tot een gevangenisstraf veroordeeld.

In april 1987 diende de vereniging Rom, die de belangen van in Nederland woonachtige zigeuners behartigt, een klacht in bij de Europse commissie voor de Rechten van de Mens over de manier waarop de Nederlandse overheid Petalo en zijn tien gezinnen het leven zuur maakte. Volgens de indiener van de klacht was sprake van politieke onwil om de zigeuners een vaste standplaats toe te kennen waardoor zij van de ene naar de andere plaats moesten trekken. Bijvoorbeeld naar Amstelveen, dat door de provincie Noord-Holland was aangewezen om de Petalo's te huisvesten. Maar Amstelveen weigerde, diende een klacht in bij de Raad van State en maande de Petalo's hun biezen te pakken. De Raad van State stelde de provincie echter in het gelijk en alle kranten konden op 13 juni 1989 melden dat de Petalo's een standplaats kregen in Amstelveen.

De laatste jaren was het stil rond Koko Petalo. Het laatste nieuwsfeit omtrent Petalo was een miljoenenclaim die hij in 1995 bij de KLM indiende voor niet-gebruikte retourtickets.

Koko Petalo wordt volgende week in Amstelveen begraven.