Krampachtig gewoon doen

Caroline Bongrand: Kikkers van pluche en plastic. Vert. Peggy van der Leeuw, uitg. Toth, 127 blz. ƒ 26,50.

'Mijn ouders zijn altijd heel gelukkig geweest samen... Ik had de meest fantastische, de meest verliefde ouders, de allerliefste, de allermooiste moeder, de allergrappigste, de alleraantrekkelijkste vader... ik was in een woord het allergelukkigst van de hele wereld'. Zo begint een elfjarig meisje het relaas over het gezinsleven in haar ouderlijk huis. Eerder heeft ze een overlijdensadvertentie voor haar moeder in de krant laten zetten. Niet dat haar moeder werkelijk dood is, ze is voor de zoveelste keer in een psychiatrische kliniek opgenomen, omdat ze zo depressief is dat ze geen woord meer uitbrengt en zich niet meer beweegt.

Zo vallen vanaf het begin van het verhaal van het kind steeds grotere brokstukken uit de fraaie façade van het geluk en wordt de gruwelijk gapende werkelijkheid geleidelijk aan zichtbaar. Eigenlijk ontrolt zich voor onze ogen de doodgewone, alledaagse ellende van gescheiden ouders. Een vader met een jongere nieuwe liefde, een moeder die niet tegen de situatie is opgewassen en vlucht in de passieve waanzin van de totale machteloosheid. En een kind dat zo goed en kwaad als het gaat haar eigen droom van het harmonieuze gezin met alle denkbare middelen in stand probeert te houden, onder meer door wie er niet in past 'dood' te verklaren en haar heil te zoeken in krampachtig 'zo gewoon mogelijk' te doen, terwijl ze intussen haar heftige emoties uitleeft op haar poppen.

Hoe schrijnend het relaas van het meisje ook is, toch is Kikkers van pluche en plastic geen somber of droevig boek. Bongrand is er uitstekend in geslaagd het verhaal uitsluitend vanuit het gezichtspunt van het kind te vertellen. Natuurlijk begrijpt een elfjarige niet exact wat er aan de hand is met haar ouders, die overigens bordpapieren figuren blijven, want een kind 'analyseert' zijn ouders niet, die 'zijn' er gewoon - of niet natuurlijk.

Maar deze eigengereide elfjarige is intelligent en inventief genoeg om voor alle onbegrijpelijkheden eigen verklaring en oplossingen te verzinnen. Daardoor zijn er naast pathetische en ontroerende situaties ook uitgesproken komische voorvallen en uitspraken, en weten we aan het einde van het boek zeker dat, wat er ook gebeurt, het meisje het in het leven in elk geval op eigen kracht zal redden.

    • Nelleke van Maaren