Karen Knorr

T/m 28 april in galerie d'Eendt, Spuistraat 270, Amsterdam, do t/m za 12-18u, zo 14-18u. Prijzen ƒ 6500 tot ƒ 7500.

Haar eerste bekendheid kreeg Karen Knorr (Frankfurt 1956) tien jaar geleden met het fotograferen van rijke mensen in hun weelderige behuizingen. De op het oog documentaire serie foto's, Marks of Distinction getiteld, waren voorzien van kritische onderschriften. Ook in de latere series, zoals Country Life en Connoisseurs, waarin het accent gaandeweg naar het achttiende-eeuwse verlichtingsideaal verschuift, speelt tekst een belangrijke rol.

De eerste Nederlandse solo-expositie van Knorr in galerie d'Eendt, begint met een citaat van de historische feministe Mary Wallstonecraft, die vrouwen aanspoort hun geest sterker te maken totdat 'our heads become a balance for our hearts'. Het verbindende thema van het geëxposeerde werk is de Koninklijke Academie, waar in de 'age of reason' het klassieke schoonheidsideaal zijn hoogtepunt vond. Knorr onderzoekt wat de erfenis voor vrouwen is van deze bakermat van gelijke behandeling.

Voor de duiding van haar fraaie, allegorische cibachroom foto's is kennis van de achttiende eeuw onmisbaar. 'L'Ambition féminine' staat er onder een opname van een classicistische gevel met op de achtergrond een spiegelend wateroppervlak. De titel luidt On the education of daughters en impliceert dat deze tempel van kennis er één is waar vrouwen Bildung krijgen en ruimte voor reflectie. De tegenhanger van dit werk is een ronde foto van een sculptuur van de godin Diana geflankeerd door een hert. Rêverie d' une promineuse solitaire luidt de titel. Gesuggereerd wordt dat een geleerde vrouw een eenzame weg te gaan heeft, maar wel één die tot kennis en inzicht leidt. Verderop in de expositie wordt een tekst van Hegel op de muur geprojecteerd. Deze wordt geflankeerd door een foto van twee meisjes die in een gang van een academie staan, waar portretten van illustere mannelijke denkers hangen.

Rite de Passage is één van de weinige beelden op de tentoonstelling met een zekere actualiteitswaarde: nog steeds moeten vrouwen leren van mannen, omdat er weinig vrouwelijke voorgangers zijn. Daarbij vergeleken is The Pencil of Nature mij te clichématig: naast een marmeren beeld van een geïdealiseerd mannelijk naakt zien we een meisje wier regelmatig profiel op de muur wordt nagetrokken. Door de allegorische vorm, de formalistische esthetiek en de hoeveelheid theorie worden Knorrs bedoelingen vaak troebel. Dan blijft haar werk steken in een rigide beeldtaal, een heimwee naar de esthetiek van het perfecte. Die vormt voor hedendaagse vrouwen allang geen levensdoel meer.