Raming laat ruimte voor lastenverlichting; CPB: tekort overheid onder norm voor EMU

DEN HAAG, 4 APRIL. Het overheidstekort ontwikkelt zich zo gunstig dat er volgend jaar ruimte is voor 3 tot 7 miljard gulden lastenverlichting, wanneer het kabinet er voor kiest eind 1997 exact aan de Europese norm voor een financieringstekort van maximaal 3 procent te voldoen.

Dat blijkt uit het Centraal Economisch Plan, dat vanochtend door de directeur van het Centraal Planbureau (CPB), F.J.H. Don is gepresenteerd. Het kabinet is begonnen aan de begrotingsvoorbereiding voor volgend jaar. De berekeningen van het CPB dienen daarvoor als uitgangspunt. Minister Melkert (Sociale Zaken) heeft, daarin gesteund door werkgevers en werknemers, een voorkeur voor verdergaande lastenverlichting. Minister Zalm (Financiën) legt de nadruk op tekort- en schuldreductie. In 1997, zo blijkt uit de berekeningen van het CPB, dalen de tekorten in de collectieve sector ruimschoots beneden de plafondwaarde voor toetreding tot de Economische en Monetaire Unie (EMU) in 1999. Afhankelijk van de gekozen variant neemt het EMU-tekort af tot 2 of 2,6 procent in 1997. Elk half procentpunt daling is gelijk aan 3,5 miljard gulden, zo rekende Don vanochtend desgevraagd voor. Als Nederland precies aan de norm voor toetreding tot de EMU voldoet in plaats van daar ver onder te blijven, dan komt er volgend jaar 3 tot 7 miljard gulden beschikbaar voor lastenverlichting, zo volgt uit de berekeningen. Gisteren zei minister Melkert (Sociale Zaken) tijdens een spreekbeurt in Leiden: “We moeten vasthouden aan de EMU, maar niet ten koste van lastenverzwaring”. Ook de voorzitter van de werkgeversvereniging VNO-NCW, A. Rinnooy Kan pleitte eerder in deze krant voor lastenverlichting in plaats van sterke daling van het tekort.

Don waarschuwde vanochtend dat het kabinet een aantal doelstellingen van het regeerakkoord niet meer haalt, als geen maatregelen worden genomen. Zo dreigt van de in het regeerakkoord beloofde 9 miljard gulden lastenverlichting in 1998 slechts 1 miljard gulden gerealiseerd te worden. Dat komt met name door vermogenstekorten van in totaal 7 miljard gulden bij de sociale fondsen. Het kabinet wil deze tekorten in twee of meer jaren wegwerken. Dat kan volgens het CPB alleen door premiestijgingen.

De drie uitgavennormen voor de rijksbegroting, de zorgsector en de sociale zekerheid dreigen aan het eind van de kabinetsperiode alle drie overschreden te worden. Ook komt er tot nu toe niets terecht van de beloofde verdeling van lasten over burgers en bedrijven, zei Don vanochtend. Van 8 miljard gulden lastenverlichting in de jaren 1994 tot en met 1996 komt het grootste deel (5,5 miljard gulden) terecht bij gezinnen en slechts 2,5 miljard gulden bij het bedrijfsleven. In het regeerakkoord beloofde het kabinet dat drie-kwart van de lastenverlichting ten goede zou komen aan de bedrijven. “Een spanningsveld”, noemde Don de controverse tussen tekortreductie en lastenverlichting binnen het kabinet. Don adviseert het kabinet dit spanningsveld op te lossen door te kiezen voor uitgavenbeheersing, met name in de zorgsector, waar de uitgaven volgens Don “elke keer hoger uitvallen dan beoogd”. Op het punt van de werkgelegenheid realiseert het kabinet de doelstelling van 350.000 extra banen een jaar eerder dan in het regeerakkoord werd voorzien. Toch verwacht het CPB geen grote daling van de werkloosheid, omdat ook het arbeidsaanbod flink blijft groeien. VVD-Kamerlid Hoogervorst zei vanmorgen in een eerste reactie dat dat volgend jaar aan extra bezuinigen niet te ontkomen valt.