New Age (5)

Waarschijnlijk zou geen enkele wetenschapper van kaliber durven beweren dat hij of zij met zijn/haar onderzoek de waarheid op het spoor is. Toch is dat wat gesuggereerd wordt in het - overigens bijzonder verhelderende - artikel van Sjoerd de Jong over New Age in het W&O Bijvoegsel van 14 maart. Daarin wordt meerdere malen 'de waarheid' gelijkgesteld aan 'wetenschappelijk kaliber', hetgeen beargumenteerd wordt met de stelling dat wetenschap 'een universele methode (is) om toetsbare empirische kennis te vergaren.'' De Jong veronderstelt dat de wetenschap over criteria beschikt op grond waarvan bijvoorbeeld feit van fictie kan worden onderscheiden en dat zij daarom, in tegenstelling tot New Age en wat New Age-aanhangers stellen, geen 'wereldbeeld' vertegenwoordigt.

Hierbij wordt echter vergeten dat aan de criteria die bij deze methode gehanteerd worden op zichzelf wel een keuze voorafgegaan is. In de wetenschap zoals deze tegenwoordig bedreven wordt (en die mijns inziens nog altijd als Westers en niet als universeel moet worden bestempeld) bestaat consensus over een aantal van deze keuzes, als het ware impliciete afspraken over wat bijvoorbeeld als subject en wat als object beschouwd wordt. Een theorie wordt dan als geslaagd beschouwd als deze zoveel mogelijk gegevens binnen dit kader met elkaar kan verbinden, zodoende kan verklaren en liefst ook voorspellen. Hoe beter de verschillende parameters van zo'n bouwwerk in elkaar grijpen, hoe meer we geneigd zijn te geloven dat het 'waar' is zoals we het zien.

Het feit dat er toch van bepaalde vooronderstellingen, de impliciete afspraken waarvoor gekozen is, wordt uitgegaan, samen genomen met het feit dat het geheel steeds moet worden uitgedrukt in taal, maakt dat geen enkele theorie naar iets buiten zijn eigen kader kan verwijzen. Iedere theorie of methode is inherent circulair en zodoende niet in staat te bewijzen dat de waarheid wordt beschreven, tenminste niet de 'absolute' waarheid. Iedere theorie of methode is kortom wel gedoemd een wereldbeeld te vertegenwoordigen, óók de empirisch-wetenschappelijke. De New Age-beweging lijkt nu juist dit inzicht tot uitgangspunt te hebben genomen en laat het aan het individu over zijn of haar eigen wereldbeeld/waarheid te construeren. Zoals De Jong laat zien in zijn artikel, is het op zijn minst paradoxaal te noemen dat sommige aanhangers van deze beweging vervolgens toch nog meer algemene uitspraken over de waarheid willen kunnen doen.