Zicht op toezicht

HET MOET WEL heel vreemd lopen wil de Tweede Kamer komende week niet besluiten tot een nader onderzoek naar de wijze waarop het toezicht op de uitvoering van de sociale verzekeringen moet worden georganiseerd. Tijdens het debat dat de Kamer gisteren voerde met staatssecretaris Linschoten (Sociale Zaken) over de gang van zaken rond de bestuurscisis bij het College van toezicht sociale verzekeringen (CTSV) werd allengs duidelijk dat een meerderheid in het parlement voorstander is van een dergelijk onderzoek. Een motie van het CDA met deze strekking zal naar alle waarschijnlijkheid worden aangenomen.

Het probleem met parlementaire onderzoeken is dat vaak alleen al aan het verzoek erom direct een zware politieke lading wordt gegeven. Nog steeds is er de angst dat de zaak wordt verengd tot de betrokken bewindspersoon. Maar als de Kamer haar controlerende taak serieus neemt, moet ze zich niet laten leiden door dit soort angsten. Het gaat er om dat de toezichthoudende functie van het pas vorig jaar opgerichte CTSV stapels vragen oproept. Ondanks uitvoerige gedachtenwisselingen tussen de Tweede Kamer en staatssecretaris Linschoten en ondanks het onderzoeksrapport van professor Rood zijn die vragen nog lang niet allemaal beantwoord. En dan te bedenken dat het CTSV is voortgekomen uit de parlementaire enquête naar de uitvoering van de sociale verzekeringen.

Los van de vraag wie er straks het nieuwe bestuur van het CTSV gaan vormen, moet er helderheid komen wat nu exact de taak en bevoegdheden van dat bestuur zijn en hoe deze zich verhouden tot de directie. Aan deze ogenschijnlijke 'simpele' taakafbakening zitten vele principiële punten vast. Wat is de verhouding tussen het bestuur en het ministerie van Sociale Zaken, ofwel de politiek; wat is de relatie tussen bestuur en uitvoeringsinstellingen, ofwel de sociale partners; in hoeverre moet het CTSV behalve controlerend ook initiërend zijn?

DE KAMER kan de beantwoording van deze vragen overlaten aan de regering. Maar gegeven de parlementaire betrokkenheid in het verleden bij dit onderwerp, is er alles voor te zeggen dat de Tweede Kamer ook zelf op onderzoek uitgaat. En, het is maar een gedachte, het zou een idee zijn eens te kijken hoe in particuliere verzekeringsmaatschappijen met crisisbeheersing wordt omgegaan. Nu hier en daar kanttekeningen geplaatst worden bij het kabinetsstreven naar gedeeltelijke privatisering van de sociale zekerheid, is het alleszins de moeite waard de wijze van besturen van private en (semi-)publieke organisaties te vergelijken. Misschien dat de particuliere sector het CTSV nog iets kan leren.