Onderzoek naar lekken gesprek VS en Rusland

WASHINGTON, 29 MAART. De Amerikaanse regering is in verlegenheid gebracht door het uitlekken van een vertrouwelijk diplomatiek document dat gedetailleerd verslag doet van een recent gesprek van president Clinton met zijn Russische ambtsgenoot Jeltsin.

Ook een vertrouwelijk diplomatiek telegram van minister van buitenlandse zaken Christopher aan zijn onderhandelaar inzake wapenvermindering in Genève is uitgelekt. Het Witte Huis heeft het ministerie van Justitie gisteren verzocht een onderzoek in te stellen naar de toedracht van beide gevallen.

“De president vindt dat hij met de president van Rusland een vertrouwelijk gesprek moet kunnen voeren”, aldus woordvoerder Mike McCurry van het Witte Huis. Clinton is volgens McCurry ernstig bezorgd over de openbaarmaking van de gevoelige informatie. De conservatieve krant The Washington Times publiceerde woensdag artikelen waarin uit beide documenten werd geciteerd. Het Witte Huis bevestigde de authenticiteit van de stukken.

Tijdens de antiterrorismetop twee weken geleden in Egypte beloofde Clinton zijn Russische collega met hem samen te werken om “positieve” relaties met de VS te onderhouden in dit jaar dat voor beiden een verkiezingsjaar is. Jeltsin van zijn kant zou kunnen helpen door de Russische beperkingen op de import van Amerikaans pluimvee op te heffen. Dat is een belangrijke kwestie, aldus Clinton volgens het uitgelekte memorandum, “vooral omdat veertig procent van het Amerikaanse pluimvee uit Arkansas komt”.

Arkansas is de staat waar Clinton gouverneur is geweest en waar Tyson Food gevestigd is. Tyson is niet alleen de grootste Amerikaanse pluimveeproducent, maar was ook vier jaar geleden een van de voornaamste sponsors van de verkiezingscampagne van Clinton; dit jaar steunt het vooral Republikeinen. De export van pluimvee maakt met 700 miljoen dollar ongeveer eenderde uit van de totale Amerikaanse uitvoer naar Rusland. Maandag kondigde vice-president Gore aan dat de importbeperking, die was ingesteld uit vrees voor bacteriële besmetting, is opgeheven.

Het Witte Huis spreekt de interpretatie van The Washington Times tegen dat beide presidenten hebben afgesproken elkaar te helpen bij hun herverkiezing. Volgens het verslag van het gesprek, dat is voorzien van het stempel “vertrouwelijk” en dat is opgesteld door de plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken Strobe Talbott, zei Jeltsin dat “een leider van de internationale statuur als president Clinton Rusland zou moeten steunen en dat betekent Jeltsin steunen. We moeten erover nadenken hoe dat op een verstandige manier kan gebeuren”. Clinton antwoordde daarop dat minister van Buitenlandse Zaken Christopher en zijn Russische ambtsgenoot Primakov “daarover zullen spreken” op een bijeenkomst in Moskou. Die bijeenkomst had vorige week plaats. “Het voornaamste is dat de twee partijen niets doen wat de ander schaadt”, aldus Clinton.

In het gesprek ging Jeltsin ook in op de strategie die hij in zijn campagne zal volgen. “Het doel van Jeltsin en zijn aanhangers is de kandidaten er een voor een van te overtuigen zich uit de strijd terug te trekken en hun steun aan Jeltsin te geven”, aldus het stuk. De leider van de Russische communistische partij Zjoeganov is “de enige kandidaat die dat niet zal doen”. Gorbatsjov is volgens Jeltsin “geen serieuze kandidaat”.

The Washington Times heeft ook de hand gelegd op een diplomatiek telegram, voorzien van de aanduiding “geheim”, waarin Christopher gedetailleerde instructies geeft over wapenbeheersingsbesprekingen met Rusland. Christopher verwerpt in het telegram een voorstel van de Amerikaanse onderhandelaar om een bepaalde formulering te schrappen die de Amerikanen het recht geeft in de toekomst snelle, defensieve onderscheppingsraketten te ontwikkelen, zonder dat dat in strijd is met het ABM-verdrag.

Gisteren citeerde de krant ook nog uit de transcriptie van een telefoongesprek dat Clinton en Jeltsin op 26 januari gevoerd zouden hebben - bron van die transcriptie is het ultranationalistische Russische weekblad Zavtra, dat het gesprek eerder deze maand afdrukte. Het Witte Huis wilde de authenticiteit daarvan bevestigen noch ontkennen. Clinton zou er in dat gesprek mee ingestemd hebben zich niet te verzetten tegen nauwere integratie van de twaalf voormalige Sovjet-republieken in het Gemenebest van Onafhankelijke Staten.

In het verleden hebben Amerikaanse presidenten vaak onderzoeken laten instellen naar het uitlekken van vertrouwelijke informatie, maar vrijwel nooit met het gewenste resultaat. President Reagan wilde zijn medewerkers zelfs eens aan een test met een leugendetector onderwerpen, een plan dat stukliep toen zijn minister van Buitenlandse Zaken George Shultz dat weigerde.

De meeste informatie die naar de pers wordt gelekt komt volgens een Washingtons gezegde doorgaans uit de hoogste politieke kringen: het schip van staat is het enige schip dat van boven lekt.