McHeaven

James Hawes: A White Merc with Fins. Cape, 281 blz. ƒ 34,60. De vertaling van Jan Fastenau, Een witte slee met vinnen, verschijnt eind maart bij Contact, prijs ƒ34,90.

Debutant James Hawes (1960) doet er in A White Merc with Fins werkelijk alles aan om het Engelse lezerspubliek tegen zich in het harnas te jagen. Op de eerste bladzijde gebruikt hij zestien keer het F-woord, een IRA-bommelding moet de lachlust prikkelen, zijn held is een verloederende nietsnut, en de hel is de deugdelijke wereld van de burgerlijke middenklasse. Hawes' 'McHeaven' zit vol accountants in pakken - met als grootste ideaal het vervroegd aflossen van de hypotheek. Toch is zijn roman juist geschreven voor die groep lezers, voor de al wel of nog net niet door het gewone leven opgeslokte twintigers die het moeten doen zónder grote idealen of hartstochten. De Britse generatie Nix, maar dan wel met hersens en gevoel voor humor.

De ik-figuur leeft doelloos voort in een schuurtje in de Londense tuin van zijn zus, voorzien van universitaire graad maar veroordeeld tot uitzendwerk, incidenteel drugsgebruik, en met een jaloerse afkeer van de 'terminally content' middenklasse.

De totale ondergang dreigt - het moeten beginnen met een opleiding tot accountant - en hij besluit zijn leven te redden met een perfecte bankoverval. Het verloop daarvan, klassiek spannend gemaakt door het steeds uitstellen van de ontknoping, is even weinig van belang als de radeloze verliefdheid waar de jongeman door overvallen wordt. In A White Merc with Fins draait het om de humor, om de scherpe, soms genadeloze portretten en karikaturen van jonge hedendaagse urbanofielen.

Sommige running gags komen weliswaar wat te vaak langs, maar vervelen doet het boek geen seconde - anders dus dan de doorsnee Nix-roman. Hawes heeft dan ook een doel, je zou haast zeggen een boodschap: hij wil de ideaalloze 'ironische generatie' van binnenuit belachelijk maken, en en passant ook degenen die hun ideaal zien in het communisme, heroïne of een cursus boekhouden. Misschien zullen minder mensen opgeschrikt worden door de seksscènes, de IRA-grappen of de na de eerste bladzijde op normale frequentie voorkomende F-woorden, dan door het feit dat deze amusante, actuele Britse roman gebouwd is op de eeuwenoude klasseverschillen.