Gewapende vrede in bestuur Rotterdam

ROTTERDAM, 29 MAART. Gezellig met z'n allen naar het strand van Voorne-Putten. Zo'n dagtochtje kan de verzuring in het Rotterdamse gemeentebestuur tot staan brengen, zo stelde VVD-fractieleider Ter Kuile gisteren in de raad.

De Rotterdamse coalitie van PvdA, D66, VVD, CDA en GroenLinks is er eindelijk uit. Na vijf weken onderhandelen eindigde men waar men begon: een college van vijf partijen met zes wethouders. PvdA, D66 en GroenLinks hebben hun best gedaan om het CDA na het vertrek van havenwethouder R. Smit op 22 februari aan de kant te zetten. Maar de VVD wilde niet alleen in een links college achterblijven. En een links minderheidscollege werd door bijna niemand serieus overwogen.

Resultaat is een “verstandshuwelijk zonder echte liefde”, aldus fractievoorzitter Ravestein van D66. Simons en Kombrink op de strandstoelen, de fractieleiders spelend met de strandbal en burgemeester Peper naast de koelbox in de Zuidhollandse duinen: het is een fijne gedachte, maar de realiteit is dat het gisteren beklonken bestand tussen de partijen een gewapende vrede blijft.

De kersverse CDA-wethouder Van der Tak trok “een dikke streep” onder het verleden en riep iedereen op “de handen uit de mouwen te steken en keihard aan het werk te gaan”. Zelden zal Rotterdamse retoriek in de raadszaal holler hebben geklonken. Het debat in de raad bevestigde dat er een diepe kloof gaapt tussen twee vleugels binnen de coalitie. Een linkervleugel van PvdA, GroenLinks en D66, onder aanvoering van de beide Hansen Kombrink en Simons van de PvdA. Een rechtervleugel van CDA en VVD, die aansluiting zoekt bij burgemeester Peper, ook PvdA.

Dat bleek in de wijze waarop men het bemiddelingsvoorstel behandelde dat Peper deze week presenteerde. Hij pleitte voor acht wethouders en riep de partijen op “eigen inzichten, eigen gevoelens en eigen ambities ondergeschikt te maken aan het belang van de stad”. Die oproep was met name aan de PvdA gericht, want die moest in Pepers constellatie accepteren dat D66 en VVD met zeven en zes zetels elk evenveel wethouders zouden leveren als de PvdA (twaalf zetels). Peper bekoorde Ter Kuile van de VVD door vrouwelijke kandidaten te suggereren - Teenstra van de VVD, Ravestein van D66. Ter Kuile hoopt dat wat feminiene zakelijkheid wonderen zal doen in het hanengevecht tussen Peper en de Hansen. Een constructief voorstel, vonden VVD en CDA. Een onwelkome interventie, vonden PvdA en GroenLinks.

Dat het college van B en W bepaald geen vriendenclub is, erkent zowel Peper als wethouder Simons. De eerste stelde dat de “chemie van het college” verbetering verdient, de tweede zei gisteren in de toekomst zijn best te willen doen “incidenten in persoonlijke zin” te lijmen.

De basis van het conflict, aldus Simons, is de onenigheid over de stadsprovincie en het referendum. De partijen hadden een referendum nadrukkelijk in het programma-akkoord opgenomen als 'experiment'. VVD en CDA dachten aan een volksraadpleging over een lokaal onderwerpje. Het werd de stadsprovincie, een enorme bestuurlijke operatie. Als je experimenteert met een nieuwe boortechniek, doe je dat niet met een tunnel van 15 kilometer, zei ex-wethouder Smit onlangs. Hij is niet de enige die het gevoel heeft in de val te zijn gelokt. De linkervleugel meende evenwel niet onder het referendum uit te kunnen: de opdeling van de stad was omstreden en in Amsterdam mocht de bevolking zich ook over dit onderwerp uitspreken.

De stadsprovincie is nu voltooid verleden tijd. In het bijgewerkte programma-akkoord laat het CDA Smit definitief vallen door een opdeling van de stad Rotterdam voor altijd uit te sluiten. Maar de VVD kraaide gisteren victorie. De coalitie was bijeengehouden, de PvdA met de neus op de feiten gedrukt. “Ze moeten echt leren dat ze niet langer de lakens uitdelen”, zei VVD'er Ter Kuile enkele weken geleden.

Toch erkent ook zij dat besturen in Rotterdam nog niet zonder de PvdA gaat. Het Rotterdamse 'middenveld' is verzadigd van sociaal-democraten en ook in de 'cellodagen' van het wethouderssocialisme levert de PvdA nog altijd de beste bestuurders. Een blik op het PvdA-smaldeel in deze raad maakt evenwel duidelijk dat daar het talent zeer dun gezaaid is. Volgens oud-wethouder J. Linthorst hangt dat samen met de aantrekkingskracht van de deelgemeenten. Voor de pragmatisch ingestelde politici van de nieuwe generatie zijn de resultaatgerichte werkzaamheden in de deelraden interessanter dan de eindeloze vergaderingen in de 'verpolitiekte' gemeenteraad, meent hij. En een deelraadsvoorzitter of dagelijks bestuurder verdient altijd beter dan een raadslid.

Tot 1990 kon de PvdA vaak alleen een college dragen. Volgens wethouder Simons hangen de huidige troebelen samen met de 'gewenning' aan het feit dat de andere partijen niet langer aanhangsels zijn, die de PvdA naar believen uit het college kan verwijderen. Wil de PvdA het vertrouwen van de Rotterdammers herwinnen, dan moet de gewenningsperiode niet te lang duren. De Amsterdamse PvdA heeft de electorale afkalving in 1994 al tot staan gebracht. Gezien de prestaties tot dusver kan de Rotterdamse PvdA slechts hopen dat de kiezers in 1998 niet naar de lokale, maar naar de landelijke politiek kijken.