Consumentenangst

EINDELIJK IS ER een beslissing van de Britse regering: de handel in koeien ouder dan dertig maanden is stopgezet. De gedupeerden in de bedrijfstak krijgen een schadeloosstelling. Het is een terughoudend besluit na alle geopperde mogelijkheden, tot het slachten van de gehele Britse rundveestapel toe. Maar in de kern komt de maatregel tegemoet aan de vrees bij de Britse consument dat er een verband bestaat tussen de voor mensen dodelijke Creutzfeldt-Jakobziekte en de gekke-koeienepidemie die het Verenigd Koninkrijk sinds het midden van de jaren tachtig teistert. De aangehouden leeftijdsgrens zou veilig vleesgebruik scheiden van consumptie met een risico.

De regering-Major was na haar aankondiging van vorige week dat er een verband tussen de twee ziektes zou kunnen bestaan, langzamerhand wel gedwongen iets meer te doen dan het afkondigen van nieuwe voorschriften bij de slacht. Geschrokken van de consumentenboycot in eigen land en het exportverbod van de Europese Commissie stond zij gisteren in het Lagerhuis met de rug tegen de muur. Voor de socialistische oppositie was het prijsschieten, in de pers wordt al dagenlang voorspeld dat het Major-team deze nieuwe tegenslag niet meer zal overleven en dat dit jaar verkiezingen zullen moeten worden gehouden.

HET ZIET ER intussen niet naar uit dat de gedeeltelijke stopzetting van de handel in rundvlees de gemoederen in Groot-Brittannië en elders tot bedaren zal brengen. De angst zit er zo diep in dat ook op de continentale markt de rundvleesprijzen onder druk zijn komen te staan. Zelfs de Europese maatregelen blijken niet voldoende om de consument het vertrouwen terug te geven. Wat er nog staat te gebeuren als men zich bewust wordt van het feit dat naast de slager er nog vele andere verwerkers zijn van aan het rund ontleende produkten, is dan ook een open vraag.

De reacties van de Europese en nationale autoriteiten bewegen zich tussen een gerechtvaardigde zorg voor de volksgezondheid en het verlangen de economische schade zoveel mogelijk te beperken. Nu het consumentenvertrouwen eenmaal is geschokt lijkt slechts het uiterste nog afdoende. Zo is de Nederlandse regering overgegaan tot het bevel alle kalveren van Britse origine naar de slachtbank te brengen, een maatregel waarvan de reikwijdte de jongste besluiten van Londen verre overtreft. Dit hoeft niet te betekenen dat hier de risico's voor de volksgezondheid anders worden geschat dan in het Verenigd Koninkrijk. Het Haagse besluit is vooral gericht op het behoud van de afzet van in Nederland geproduceerd rundvlees waartegen iedere verdenking bij voorbaat moet worden weggenomen. Anderzijds, de getroffen maatregelen zelf stimuleren op hun beurt wellicht de zorg onder het publiek. Ook daarmee moet rekening worden gehouden.

OPRISPINGEN ALS de jongste consumentenboycot liggen in het verlengde van het karakter dat de bio-industrie in de loop der jaren heeft aangenomen. Op zoek naar hogere productiviteit zijn nieuwe voedingswijzen en mestmethoden geïntroduceerd. Koeien zijn gebouwd als graseters, maar teneinde het mesten te versnellen zijn boeren er toe overgegaan ze allerlei dierlijke producten te voeren. Het risico van overdracht van ziektes is onderschat.

Major moet het gelag betalen nu de consequenties van een jarenlange praktijk in het Verenigd Koninkrijk aan het licht zijn getreden. Verklaringen als gisteren in het Lagerhuis afgelegd dat het eten van rundvlees nog steeds “veilig” is, helpen niet meer. De politiek krijgt de verantwoordelijkheid toegeschoven voor de extravaganties van een bedrijfstak.