Voor zijn aanhang kan Berlusconi, onthullingen ten spijt, niet stuk

Op 21 april gaan de Italianen naar de stembus. Silvio Berlusconi opende zijn verkiezingscampagne in Milaan met een waar volksfeest - niet gehinderd door het feit dat hij een paar kilometer verderop, in absentie, terecht stond.

MILAAN, 28 MAART. Keihard galmt 'Land of Hope and Glory' door de vervallen sporthal. Instrumentaal, want Italianen praten toch geen Engels. En als de honderden mensen voldoende zijn opgewarmd, duwt de geluidsman de schuif nog verder open: “Dames en heren, hier is: een man. Een hoop. Een zekerheid. Hier is Silviooo Berlusconi.”

Het Palalido in Milaan trilt op zijn grondvesten. Jong en oud klappen, fluiten, zwaaien met de groen-rode vlaggen van Berlusconi's partij Forza Italia, ratelen met de kleppers die bij de ingang te koop waren. Het is het startsein voor de verkiezingscampagne in Noord-Italië, waar de strijd nog helemaal open is. En het is een verjaardagsfeestje. Precies twee jaar geleden heeft Berlusconi met zijn rechtse alliantie de verkiezingen gewonnen.

Twijfel kennen deze mensen niet. Voor hen is Berlusconi nog steeds de ondernemer die de politiek gaat veranderen. Voor hen gaat hij opnieuw winnen, op 21 april. Heeft Berlusconi's kabinet het land voornamelijk chaos gebracht? “Ze hebben hem niet de kans gegeven om te regeren.” Is Berlusconi een verdachte in verschilende corruptiezaken? “Hij moest als ondernemer werken in een corrupt bestel”, of: “Er is geen enkele partij die helemaal schoon is, kijk naar de valse invaliditeitspensioenen die links voor zijn aanhang heeft geregeld, kijk naar het goedkope appartement waar [de linkse leider] D'Alema woont.” Belangenconflicten? “Ook politici bij links zitten vol belangenconflicten” of: “Berlusconi zal daar wel een oplossing voor vinden.” Wie wordt de nieuwe premier? “Wie anders dan Silvio Berlusconi?”

Gianfranco Fini bijvoorbeeld, de leider van de 'post-fascistische' Nationale Alliantie en Berlusconi's belangrijkste bondgenoot. Fini scoort beter dan Berlusconi in opiniepeilingen en zijn partij zou wel eens groter kunnen worden dan Forza Italia. Fini wuift alle speculaties over een premierschap weg, omdat hij ook wel weet dat dat kiezers kan afschrikken. “Berlusconi is de kandidaat-premier van rechts,” zei Fini gisteren voordat hij de sporthal inging.

Binnen speelt Berlusconi zijn vertrouwde rol als politieke spreekstalmeester, heen en weer lopend met zijn draadloze microfoon, heel het podium over, af en toe de trappen af de zaal in. Hij opent zijn politieke show met Fini. Die krijgt twee kussen en terwijl Berlusconi doorpraat over loyaliteit en eenheid houdt hij Fini's arm stevig vast, zodat het plaatje goed in het journaal komt.

Dan krijgt ook Fini een microfoon. “Wij zijn veel meer dan een alliantie,” zegt hij in een verwijzing naar de scherpslijperij die de centrum-linkse alliantie ondermijnt. “Wij worden steeds meer een identieke politieke familie.” Rechts is nu veel meer verenigd dan twee jaar geleden, toen de federalistische Lega Nord de grote stoorzender was en uiteindelijk het kabinet-Berlusconi ten val bracht. “Vergeleken met twee jaar geleden hebben we veel betere mogelijkheden om te regeren, want we zijn compact. Onze pool van de vrijheid is de enige hoop voor Italië om zich te bevrijden van het Jurassic Park van links.”

Fini besluit zijn praatje met een lijst van mensen die topfuncties hebben bekleed in het oude bestel en nu kandidaat zijn in de centrum-linkse alliantie. Berlusconi haakt hier dankbaar op in. “Is Prodi [oud-president van de machtige staatsholding IRI] nieuw?” Nooooo, brult de zaal.

Dan komt het programma. “Wij willen een liberale samenleving, waarin de vrijheid voor het individu centraal staat,” zegt Berlusconi. Bedrijven moeten ruimte krijgen om zich kunnen ontwikkelen - Grazie klinkt het van de tribunes. Italië moet alles op alles zetten om te kunnen toetreden tot het systeem van één Europese munt. De werkloosheid kan in het jaar 2000 zijn gedaald naar zes procent. Berlusconi overtreft zichzelf: twee jaar geleden beloofde hij één miljoen nieuwe arbeidsplaatsen, nu 1,8 miljoen in vier jaar tijd.

Belangenconflicten en corruptie-onderzoeken zijn hier niet aan de orde. Die problemen spelen een paar kilometer verderop in Milaan, in de met nep-marmeren tegels beklede aula voor de kinderrechter in het Paleis van Justitie. Daar is 's ochtends een nieuwe aflevering begonnen in het proces tegen Berlusconi op verdenking van corruptie.

Het handjevol belangstellenden daar moet lang wachten. In de gang naast de rechtszaal wandelt openbare aanklager Gherardo Colombo op en neer, die van begin af aan deel heeft uitgemaakt van de onderzoeksgroep Schone Handen. De rookwolken die uit zijn pijp komen, maken de bordjes 'verboden te roken' bijna onleesbaar.

Als alle geplande getuigen aanwezig zijn, een half uur te laat, begint de zitting. De meeste verdachten ontbreken, ook Berlusconi. In de kleine zaal zitten alleen maar advocaten, met zes toeschouwers achter een dranghek. De rechters vergelijken de verklaringen met de informatie op twee laptops. Het handjevol journalisten is ondergebracht in de stalen kooi voor gevaarlijke verdachten.

Het is geen goede dag voor Berlusconi. Colombo's gebruinde collega Francesco Greco, het financiële brein van de smeergeldgroep, stelt de vragen. Zijn stem is zacht, zijn toga glijdt steeds van zijn schouders en af en toe kraken de luidsprekers als hij met zijn grijze baard tegen de microfoon wrijft - een gewoontegebaar. Maar hij krijgt zijn belangrijkste getuige, Oliver Novick, een manager die verschillende functies heeft bekleed binnen Berlusconi's Fininvestgroep, waar hij hem wil hebben. Novick vertelt dat Berlusconi zich steeds heeft gedragen alsof Telepiù, de zender voor abonnee-tv, van hem was. Volgens Greco heeft Telepiù smeergeld betaald aan de fiscale recherche om dat geheim te houden, want daarmee overtreedt Berlusconi de mediawet. Novick vertelt ook dat Berlusconi toen hij premier was, regelmatig telefonisch contact met hem heeft gezocht over zijn uitgeverij Mondadori en over zijn Spaanse tv-belangen. Berlusconi's uitspraak dat hij zich als premier niet heeft bemoeid met zijn bedrijf, wordt hiermee door een topmanager ontmaskerd als een grove leugen.

In Berlusconi's peptalk voor de volgepakte sporthal is 's avonds niets te merken van deze tegenslag. Een voor een presenteert hij de kandidaten van zijn partij. De prefect van politie belooft agenten in iedere wijk. De oud-minister zegt dat in de overheidsbureacratie meer gelet moet worden op competentie. Het parlementslid wil maatregelen wil tegen het lange voorarrest van verdachten. De kunstcriticus beschuldigt de magistraten ervan Berlusconi's politieke carrière te willen breken. De intellectueel roept dat heel het oude bestel vertegenwoordigd is in centrum-links: van premier Lamberto Dini, die wordt afgeschilderd als een reïncarnatie van oud-premier Giulio Andreotti, tot de communistische hardliners. Antonio Martino, de oud-minister van buitenlandse zaken, haalt hard uit naar de overloper Dini, eerst minister van schatkist in het kabinet-Berlusconi, nu premier van een kabinet dat regeert met de steun van links. Dini is niets anders dan een politieke hoer, is, iets netter verpakt, de boodschap van Martino.

Een aantal namen van twee jaar geleden is er niet meer. Forza Italia is wat opgeschoven naar rechts. Prominente politici als fractievoorzitter Vittorio Dotti en ondernemer Raffaele Della Valle zijn weggewerkt of hebben bedankt. De meeste aanhangers in het Palalido kunnen dat wel begrijpen. Voor wie niet zonder voorbehoud de apostel van Berlusconi wil zijn, is geen plaats in Forza Italia.

Twee uur lang juicht en klapt de zaal. Voor sommigen had het nog uren kunnen doorgaan. Als de zaal is leeggelopen, staat een jonge vrouw op de tribune eenzaam te zwaaien met een vlag van Forza Italia. Een oude man heeft zijn hand vol blauwe ballonnen en staart minuten lang naar het lege podium.

Buiten praten de mensen na, terwijl flarden van het door Berlusconi zelf geschreven partijlied van Forza Italia door de open deuren naar buiten waaien. Een paar meter verder hangen de affiches waarop de bijeenkomst was aangekondigd. De gemeente heeft er een grote sticker overheen geplakt: abusivo, zonder vergunning. De stad hangt er vol mee. Dat wordt een forse boete. Berlusconi zal er zijn schouders over ophalen. Hij stelt zijn eigen regels.