Antonia's Oscar

NEDERLAND HEEFT een Oscar gewonnen - deze euforische zin werd afgelopen dagen overal en nergens uitgesproken en afgedrukt en riep een warm wij-gevoel op. Ten onrechte. Want 'wij' noch Nederland zijn bekroond, maar cineaste Marleen Gorris. Zij kan van harte worden gefeliciteerd met de bekroning van haar film Antonia die in Hollywood onderscheiden is als 'beste niet-Engelstalige film'. Zij alleen heeft de prijs gekregen en verdiend.

De Academy Award zoals de Oscar officieel heet is een onderscheiding van de georganiseerde Amerikaanse filmindustrie. In tegenstelling tot die in Hollywood is de Nederlandse filmindustrie verre van georganiseerd - wie wel eens de Nederlandse Filmdagen bezocht heeft, weet dat van hanig gevoerde forumgesprekken en bitse persconferenties. Nederlandse filmproducenten ontvoeren hun regisseurs bij voorkeur naar het isolement van losse eilandjes. Het enige contact dat filmproducenten met collega's onderhouden, is het de ander misgunnen van succes. Tenzij er een grote buitenlandse prijs is gewonnen. Dan ineens bestaat er een eensgezinde filmindustrie, dan ineens is er sprake van een juichend wij-gevoel. DE OSCAR voor Antonia had slechts voor een klein percentage te maken met een artistiek waarde-oordeel. Maar liever dan uit te spreken dat deze Oscar grotendeels een kwestie is geweest van een uitgekiende distributie-strategie en van een gebrek aan serieuze mededingers, roept men elkaar hoopvol toe dat er nu sprake zal zijn van een nouvelle vague Hollandaise, daar in dat benijdenswaardige Hollywood.

Onzin, dat weet ook elke Nederlandse filmproducent. Negen jaar geleden, in 1987, kreeg de film 'De Aanslag' een Oscar, daarna bleef het stil. Regisseur Fons Rademakers maakte sindsdien één, Engelstalige, speelfilm; in de VS is Paul Verhoeven nog altijd de enige cineast van Nederlandse origine die serieus wordt genomen. De filmerij in Nederland maakt sedert 1987 hetzelfde wat ze altijd heeft gemaakt: moedige pogingen tot eigenzinnige films die nu en dan slagen, naast halfhartig-potsierlijke probeersels in Amerikaanse stijl die altijd mislukken.

Heeft Antonia's Oscar zin voor de Nederlandse filmindustrie? Jazeker. Die Oscar wekt de indruk dat ook een typisch Nederlandse film Hollywood-glamour kan genereren. En glamour, daar houden grote geldschieters van. Die zullen nu dus enige tijd gretiger deelnemen aan de financiering van Nederlandse speelfilms. In gesprek met sponsors is Antonia's Oscar een argument. Een loos argument. Maar toch een argument.